Klima Su Akıtıyor, Ne Yapmalıyım?

Klimadan Damlayan Su Nereden Geliyor, Ne Kadarı Normal?

Klima soğutma yaparken oda havasının nemini de yoğuşturur. İç ünitenin ön panelinin arkasındaki alüminyum kanatlı ısı değiştirici (evaporatör) yüzeyi çalışma sırasında tipik olarak 5-12 °C aralığına iner. Üzerinden geçen sıcak ve nemli hava bu yüzeyde çiy noktasının altına düştüğü için kanatlarda su damlacıkları oluşur. Damlacıklar yerçekimiyle süzülür, evaporatörün altındaki plastik kondens tavasında toplanır, tavanın bir ucundaki tahliye ağzından (iç çap çoğu duvar tipinde 16 mm civarıdır, modele göre değişir) hortuma geçer ve dışarı atılır.

Su üretmek arıza değil, çalışma prensibinin doğal sonucudur. 12.000 BTU sınıfı bir duvar tipi cihaz, %55-60 bağıl nemde saatte kabaca 0,6-1,2 litre kondens üretir; nemin %75'i aştığı kıyı illerinde bu miktar saatte 2 litreye yaklaşabilir. Sorun suyun üretilmesi değil, tasarlanan yolu izleyemeyip kabin içinden odaya taşmasıdır.

Bu yüzden su akıtma vakasında ilk soru "cihaz soğutuyor mu?" olmalıdır. Cihaz normal soğutuyor ve yine de damlıyorsa sorun neredeyse her zaman tahliye zincirindedir: tava, tahliye ağzı, hortum, hortumun duvardaki geçiş kotu. Soğutma zayıflamış, üfleme hafiflemiş ve kanatlarda karlanma varsa zincir hava debisi ya da soğutucu akışkan tarafında kopmuştur; damlama o arızanın görünen yüzüdür. Ayrımı ölçerek yapmak gerekir: soğutma modunda emiş ızgarası ile üfleme ızgarası arasındaki sıcaklık farkı (delta T) sağlıklı bir cihazda 8-12 °C'dir. Fark 5 °C'nin altındaysa evaporatör buzlanıp erimektedir ve tava bu ani su yükünü kaldıramaz.

Damlayan suyun rengi ve kokusu tanıyı daraltır. Berrak ve kokusuz su temiz kondenstir, yalnızca yolunu kaybetmiştir. Sarımsı, bulanık, küf kokulu su tavada uzun süredir biriken biyolojik tabakanın (biyofilm) taşmasıdır ve hattın kısmen tıkalı olduğunu gösterir. Parmakta kayganlık bırakan yağlı bir sıvı ise kondens değil kompresör yağıdır; bu durumda gaz kaçağı vardır, cihaz çalıştırılmamalıdır.

İç Üniteden Su Damlamasının Nedenleri: Sıktan Nadire

Tahliye hortumunun biyofilmle tıkanması

Saha pratiğinde tek başına vakaların yarısından fazlasını oluşturur. Hortumun iç yüzeyinde toz, filtre lifi ve nem birleşerek jölemsi bir tabaka yapar; 16 mm'lik iç çap zamanla birkaç milimetreye düşer. Ayırt edici ipucu: Damlama cihaz açıldıktan hemen sonra değil, 20-40 dakika sonra başlar, çünkü tavanın dolması zaman alır. Aynı anda dışarıdaki hortum ucundan su ya hiç gelmez ya damla damla gelir; normalde soğutmada 15-20 dakika içinde sürekli akıntı görülmelidir.

Hortum eğiminin bozulması ve su cebi

Tahliye hattı tamamen yerçekimiyle çalışır; metrede en az 2 cm (yaklaşık %2) kesintisiz düşüş ister. Cihaz altındaki mobilyanın hortumu sıkıştırması, dış cephede hortumun rüzgârla kıvrılması ya da montajda hattın bir noktada yükselmesi "su cebi" yaratır. Ayırt edici ipucu: Damlama süreklilik göstermez; cihaz durdurulup tekrar çalıştırıldığında veya fan hızı değiştiğinde başlar, bazı günler hiç olmaz. Hortumu dışarıda elle takip edip düz indirdiğinizde su birden boşalıyorsa tanı kesinleşir.

Filtre tıkanmasına bağlı evaporatör buzlanması

Kirli filtre hava debisini düşürür, evaporatör yüzeyi 0 °C'nin altına iner ve kanatlar buz tutar. Cihaz durduğunda bu buz aynı anda erir; tava saniyeler içinde gelen su yükünü tahliye edemez ve ön panelden odaya taşar. Ayırt edici ipucu: Damlama cihaz kapatıldıktan sonra veya termostat devreye girdiğinde artar, çalışırken azdır. Ön paneli kaldırıp kanatlara baktığınızda beyaz buz tabakası ya da kırağı görülür.

Kondens tavasının kayması, çatlaması veya ters terazi

İç ünite duvara asılırken tahliye tarafına doğru çok hafif meyilli olmalıdır. Montaj plakasının dübellerinin gevşemesi veya plakanın kayması cihazı ters yöne yatırır; su tava ağzına ulaşamadan yan taraftan dökülür. Eski cihazlarda tavanın kendisi de çatlayabilir. Ayırt edici ipucu: Su hep aynı köşeden, çoğunlukla hortumun çıktığı tarafın tersinden akar ve duvarda o hizada dikey iz bırakır.

Bakır boru izolasyonunun yırtılması ve terleme

Bakır borular kauçuk köpük kılıfla kaplıdır. Kılıf ek yerinden açıldığında ya da güneş altında kavlayıp çatladığında soğuk bakır yüzeyi terler; bu su hortumdan değil borunun kendisinden damlar. Ayırt edici ipucu: Su cihazın gövdesinden değil, boruların duvara girdiği delikten ya da kablo kanalının alt ucundan gelir ve cihaz kapatıldıktan birkaç dakika sonra durur.

Drenaj (kondens) pompasının çalışmaması

Kaset, gizli tavan ve bazı salon tipi cihazlarda su yerçekimiyle atılamadığı için tavaya küçük bir santrifüj pompa ve şamandıra anahtarı konur; bu pompalar tipik olarak birkaç yüz milimetre basma yüksekliği için tasarlanır. Şamandıra kireç ve biyofilmle sıkışır, pompa çarkı kilitlenir ya da besleme gerilimi gelmez. Ayırt edici ipucu: Su tavan kasetinin ızgara köşelerinden geniş alana yayılarak akar, tavan kaplaması lekelenir; çoğu cihaz bu durumda kompresörü durdurup alarm verir.

Soğutucu akışkan eksikliğine bağlı lokal buzlanma

Nadir görülür ama su damlamasının en pahalı nedenidir. Gaz azaldığında evaporatörün giriş tarafı aşırı soğur ve kanatların yalnızca bir bölümünde buz kütlesi oluşur. Bu kütle cihaz durunca toplu halde erir, tavanın kapasitesini aşar ve su ön panelden dökülür. Ayırt edici ipucu: Buzlanma kanatların tamamına değil giriş tarafına yoğunlaşır, dış ünitedeki ince bakır boruda ve servis vanasında karlanma görülür, soğutmada delta T 5 °C'nin altına düşer. Burada su damlaması yalnızca belirtidir; asıl iş kaçak tespiti ve doğru gramajda şarjdır.

Dış Üniteden ve Duvardan Gelen Su Normal mi?

Soğutma modunda dış ünitenin altından su gelmesi beklenmez; oradaki ısı değiştirici sıcaktır ve yoğuşma yapmaz. Balkonda dış ünite altında ıslaklık görüyorsanız iki olasılık vardır: iç üniteden inen tahliye hortumunun ucu tam o noktaya bırakılmıştır (en sık durum ve tamamen normaldir) ya da bakır boruların dış ünite bağlantısındaki izolasyonu sıyrılmış, servis vanaları terleyip damlatmaktadır. İkincisini ayırmak kolaydır: vana gövdesine elinizi değdirdiğinizde yüzey ıslak ve buz gibi soğuksa terleme vardır, kılıf yenilenmelidir.

Isı pompalı cihazlarda kışın dış üniteden bol su akması arıza değildir. Dış hava düştüğünde dış ünite kanatları kırağı tutar, cihaz belirli aralıklarla buz çözme çevrimine girer ve eriyen buz alt tavadan boşalır. Balkon zemininde geçici ıslaklık bu yüzden normaldir. Müdahale yalnızca alt tavanın tahliye deliği tıkanır ya da biriken su donup fan kanadına sürterse gerekir; bu durumda cihaz gürültü yapar ve tava rezistansı olan modellerde besleme kontrol edilir.

Duvardaki boru geçiş deliğinden içeri su sızması ise klimanın değil montajın sorunudur. Delik dıştan içe doğru yükselecek biçimde delinmişse yağmur suyu doğrudan içeri akar. Deliğin dış ağzının iç ağzına göre 5-10 mm alçak olması ve dış tarafın mastikle kapatılması gerekir. Bu tip sızıntıda su, klima çalışsa da çalışmasa da ve özellikle yağmurlu havada gelir; bu tek gözlem tanıyı başlı başına koydurur.

Bir de hortumdan gelen fokurdama ve aralıklı sıçrayan damlama vardır. Hortum ucu yüksek katlarda rüzgâra açık kaldığında ya da doğrudan bir gider borusuna sokulduğunda hat içinde basınç dalgalanır, su geri itilir ve tavada birikir. Çözüm hortum ucunu serbest bırakmak, gider bağlantısı zorunluysa hatta koku ve basınç dengesi için sifon oluşturmaktır.

Servis Çağırmadan Önce Yapabileceğiniz Kontroller

Aşağıdaki adımlar elektrikli aksama dokunmadan, yalnızca kullanıcı erişimine açık parçalarla yapılır. Sıralamayı bozmayın.

1. Cihazı durdurun ve enerjiyi kesin. Priz erişilemiyorsa sigortadan kesin. Damlayan yerin altına geniş bir kap, duvar dibine kalın havlu koyun.
2. Ön paneli kaldırıp filtreleri çıkarın. İki plastik tırnak yukarı kaldırılıp filtreler öne çekilir. Filtre üzerinde ışığı geçirmeyen keçe benzeri tabaka varsa neden büyük ihtimalle bulunmuştur.
3. Filtreleri ılık suyla yıkayın. 40 °C üzeri su plastik gözenekleri deforme eder. Yumuşak fırça ve az miktarda deterjan yeterlidir. Tamamen kuruduktan sonra takın; nemli filtre küf üretir.
4. Evaporatör kanatlarına bakın. Filtre yuvasından görünen alüminyum kanatlarda buz, kırağı veya gri keçelenme var mı? Buz varsa cihazı 2-3 saat kapalı bırakıp tamamen erimesini bekleyin, ardından yalnızca fan modunda 20 dakika çalıştırıp kurutun.
5. Tahliye hortumunun dış ucunu bulun. Cephede veya balkonda, iç ünitenin altına inen ince hortumdur. Ucu toprağa gömülü, saksıya sokulmuş, giderin içine tıkılmış ya da böcek yuvasıyla kapanmış olmamalıdır; serbest bırakılması gerekir.
6. Hortumun tüm güzergâhını elle takip edin. Yukarı kıvrılan, bir kancaya takılıp yükselen veya ezilmiş bölüm varsa düzeltip kesintisiz iniş sağlayın. Düzeltirken içinden birden su boşalıyorsa nedeni buldunuz.
7. Cihazın terazisini gözleyin. İç ünitenin alt kenarına su terazisi tutun. Tahliye tarafına doğru çok hafif meyil olmalı, ters yöne kesinlikle olmamalıdır.
8. Deneme çalıştırması yapın. Enerjiyi verip cihazı düşük ayar ve yüksek fanda 30 dakika çalıştırın. Dış hortum ucundan düzenli akıntı geliyor ve içeriden damlama kesildiyse sorun çözülmüştür.

Saha pratiğinde bu sekiz adım vakaların büyük bölümünü kapatır. Hortum ucundan hâlâ su gelmiyorsa tıkaç hattın iç kısmında ya da tava ağzındadır; bu bölüm tavayı kırmadan, kontrollü biçimde ve dış uçtan emilerek açılmalıdır.

Belirti - Neden - Çözüm Tablosu

Cihaz Tipine Göre Tahliye Farkları ve Su Seviyesi Hata Kodları

Duvar tipi split cihazların çoğunda tahliye tamamen yerçekimiyledir ve elektronik su seviyesi koruması bulunmaz. Bu yüzden duvar tipi bir klima su akıtırken çoğunlukla hata kodu vermez; ekranda hiçbir uyarı çıkmadan odaya damlatmaya devam eder. Kod beklemeden mekanik kontrol yapmak gerekir.

Kaset, gizli tavan ve salon tipi cihazlarda ise tavaya şamandıralı su seviyesi sensörü konur. Su tahliye edilemeyip yükseldiğinde kart kompresörü durdurur ve alarm üretir. Bazı sistemlerde drenaj su seviyesi devresi A3, bazı markalarda drenaj pompası ve şamandıra arızası P5 koduyla bildirilir; kod harfleri üretici ve seri bazında değişir, ekrandaki çalışma ve zamanlayıcı ledlerinin yanıp sönme sayısı da aynı bilgiyi taşır. Kodu okurken alarmın "su seviyesi" mi yoksa "pompa besleme" mi olduğunu ayırmak önemlidir; ilkinde hat tıkalı, ikincisinde pompa ya da kart hatalıdır.

Inverter cihazlarda düşük devirde kesintisiz çalışma süresi uzun olduğundan üretilen kondens miktarı da yüksektir. Aynı odada eski bir on-off cihaz gün boyu daha az su üretirken, inverter cihaz belirgin biçimde daha fazlasını tahliye hattına yollar. Bu nedenle eski, dar ya da kısmen tıkalı bir tahliye hattı inverter modelde çok daha kolay taşar; cihaz değiştirildikten hemen sonra başlayan su akıtma şikâyetlerinin klasik sebebi budur ve çözüm cihazda değil hatta aranmalıdır.

Bazı modellerde soğutma sonrası evaporatörü kurutan otomatik kurutma fonksiyonu vardır. Bu fonksiyon aktifken cihaz kapatıldıktan sonra fan birkaç dakika daha döner ve tahliye hortumundan bir süre daha su gelir. Bunu arıza sanıp servis çağıran çok sayıda kullanıcı oluyor; hortumdan gelen su sorun değil, hattın açık olduğunun kanıtıdır.

Mobil klimalarda mantık tamamen farklıdır: yoğuşan su cihaz içindeki hazneye dolar, dolduğunda cihaz durur. Bu modellerde su akıtma şikâyeti genellikle hazne kapağının tam oturmamasından ya da sürekli tahliye tapasının gevşek kalmasından kaynaklanır.

Klima Su Akıtırken Kesinlikle Yapılmaması Gerekenler

• Damlayan cihazı çalıştırmaya devam etmeyin. İç ünitenin yan bölmesinde terminal bloğu ve kontrol kartı bulunur. Suyun kart üzerine ulaşması röle bacaklarını oksitler ve çoğu vakada kartın komple değişimine yol açar.
• Islak zeminde veya ıslak elle prize dokunmayın. Priz cihazın altındaysa önce sigortayı indirin, temizliği sonra yapın.
• Tahliye hortumuna kompresörle yüksek basınçlı hava vermeyin. Ev tipi kompresörlerin 6-8 barlık basıncı tavayı kabinden ayırır, hortum ek yerini patlatır ve suyu duvar içine boşaltır. Hat vakumla ya da kontrollü düşük basınçla açılır.
• Hortumun içine tel, şiş veya kablo sokmayın. İnce PVC hortum kolay delinir; duvar içindeki bölümde açılan delik aylarca fark edilmeyen bir sıva altı sızıntısına dönüşür.
• Tavaya çamaşır suyu dökmeyin. Sodyum hipoklorit alüminyum kanatları ve tavanın metal parçalarını korozyona uğratır. Köpüklü klima temizleme sıvısı ya da uygun seyreltikte dezenfektan kullanılır.
• Damlayan yeri bant, silikon veya bezle kapatmayın. Su çıkışı engellendiğinde kabin içinde birikir ve fan kanadına ulaşır; dönen çark suyu odaya savurur, hasar katlanır.
• İç üniteyi duvardan sökmeye çalışmayın. Bakır borular askıda kalır, dirsek kaynakları çatlar ve gaz tamamen boşalır. Bu, su damlamasından kat kat pahalı bir onarımdır.
• Buzu bıçak, tornavida veya sıcak suyla çözmeye kalkışmayın. Alüminyum kanatlar onda bir milimetre kalınlıktadır; ezildiklerinde hava geçişi kalıcı bozulur ve buzlanma kronikleşir.

Hangi Durumda Teknisyen Gerekir, Sahada Neler Yapılır?

Filtre temizliği ve hortum ucu kontrolüne rağmen damlama sürüyorsa, tavan tipi cihazda alarm ışığı yanıyorsa, kanatlarda tekrarlayan buzlanma varsa ya da su duvarın içinden geliyorsa işi bırakın. Bu tabloların hepsi kabin açmayı, tava sökmeyi veya basınç ölçmeyi gerektirir.

Sahadaki tipik müdahale sırası şöyledir: Önce enerji kesilir, ön panel ve gövde kapağı sökülerek tava, tahliye ağzı ve kart bölmesi gözlenir. Tahliye hattı ıslak-kuru vakumla iç üniteden değil dış uçtan emilerek açılır; böylece tıkaç tavaya doğru itilmemiş olur. Hat açıldıktan sonra tavaya yaklaşık bir litre su dökülüp akış izlenir; dış uçtan kesintisiz akıntı görülmelidir.

Tava ve evaporatör kanatları köpüklü temizleyiciyle yıkanır, biyofilm çözülür, hat dezenfekte edilir. Kirlilik ağırsa gövde kısmen sökülüp yıkama torbasıyla basınçlı yıkama yapılır; bu işlem tek başına hem damlamayı hem küf kokusunu bitirir.

Montaj kaynaklı vakalarda cihaz askıdan indirilir, plaka yeniden terazilenir, hortum değiştirilip metrede en az 2 cm düşüşle yeniden çekilir. Duvar geçiş deliği dışarı meyilli değilse kanal düzeltilip mastiklenir. Boru izolasyonu yırtıksa 9-13 mm kauçuk kılıfla yenilenir, ek yerleri bantlanır.

Drenaj pompalı cihazlarda pompa sökülüp çark ve süzgeç temizlenir, şamandıranın serbest hareketi kontrol edilir, besleme gerilimi ölçülür; çark kilitliyse pompa değiştirilir. Buzlanma kaynaklı vakalarda manifold bağlanıp alçak basınç okunur; R32 gazlı bir cihazda soğutmada 8-10 bar civarı beklenir, belirgin düşük değer kaçağa işaret eder. Kaçak azot veya köpük testiyle bulunur, onarımdan sonra vakum çekilip etiketteki gramajda şarj yapılır.

Klimanın Tekrar Su Akıtmasını Önlemek

Su akıtma, tekrar oranı en yüksek arızalardan biridir; çünkü asıl neden çoğu zaman yavaş biriken kirliliktir. Sezon boyunca birkaç alışkanlık aynı şikâyeti bir daha yaşatmaz.

• Filtreleri 3-4 haftada bir yıkayın. Evde tüy döken hayvan varsa ya da cadde cephesindeyseniz iki haftaya indirin. Temiz filtre hem buzlanmayı hem tavaya toz taşınmasını engeller.
• Sezon başında tahliye hattını kontrol ettirin. Yılda bir yapılan hat dezenfeksiyonu, biyofilm iç çapı daraltmaya başlamadan temizlenmesini sağlar.
• Cihazı kapatmadan önce 10-15 dakika fan modunda çalıştırın. Kanatlar kurur, tavada durgun su kalmaz, biyofilm oluşumu belirgin yavaşlar. Otomatik kurutma özelliği varsa açık tutun.
• Termostatı gereksiz yere aşırı düşürmeyin. Çok düşük ayar hem yoğuşma miktarını artırır hem evaporatör yüzey sıcaklığını buzlanma sınırına yaklaştırır; 24-26 °C aralığı tahliye hattını rahatlatır.
• Hortum ucunu ve kablo kanalını yılda bir gözden geçirin. Uca böcek girmesini önlemek için ince plastik süzgeç takılabilir; uç toprağa veya durgun suya değmemelidir. Güneşe bakan cephelerde kauçuk kılıf birkaç yılda kavlar, erken sarım terlemeyi baştan keser.
• Cihazın terazisini bozacak müdahalelerden kaçının. İç üniteye yaslanmak, üzerine eşya koymak ya da askı plakasını zorlamak meyili değiştirir.

Bu bakımlar damlamanın yanı sıra küf kokusu ve soğutma kapasitesi kaybını da önler. Filtre ve hortum kontrolünü kendiniz yapabilirsiniz; tava yıkaması, hat dezenfeksiyonu ve basınç ölçümü gibi işleri deneyimli bir teknisyene bırakın.