Klima Gaz Dolumu: Ne Zaman Gerekir, Fiyatını Ne Belirler?

Yazın ilk sıcak gününde klima üflüyor ama serinletmiyorsa akla gelen ilk cümle şudur: "Herhalde gazı bitmiştir." Sahada otuz yıl bu cümleyi duydum ve neredeyse her seferinde ikinci cümleyi ben söyledim: klima gazı benzin gibi harcanan bir sarf malzemesi değildir. Devre kapalıdır; içindeki soğutucu akışkan yıllarca aynı miktarda kalır. Azaldıysa bir yerden dışarı çıkmıştır ve o nokta bulunmadan yapılan her dolum, aynı deliği ikinci kez finanse etmektir.

Bu yazıda gaz eksilmesinin gerçek belirtilerini, kaçak bulunmadan yapılan dolumun kompresöre neler yaptığını, R32 ile R410A arasındaki pratik farkları, doğru dolum sürecinin adım adım sırasını ve fiyatı hangi kalemlerin belirlediğini anlatıyorum. Kesin bir rakam vermiyorum; çünkü tesisat uzunluğu, gaz cinsi, kaçağın yeri ve cihazın kapasitesi aynı ismi taşıyan işi birbirinden çok farklı iki iş hâline getirir. Rekor dibinden sızan bir kaçakla sıva altındaki ezik bir bakır boru, aynı fatura kaleminde buluşmaz.

Ayrıca hiçbir alet gerektirmeden kendi başınıza yapabileceğiniz kontrolleri sırayla veriyorum. Bunların bir kısmı servis çağırmadan sorunu çözer; çözmezse en azından ustaya "soğutmuyor" yerine "üfleme farkı beş derece, iç ünitede buzlanma var, rekor dibinde yağ izi yok" diyebilirsiniz.

Klima Gazı Neden Eksilir? Kapalı Devrede Tüketim Yoktur

Split klimanın soğutma devresi; kompresör, dış ünitedeki kondenser serpantini, kılcal boru ya da elektronik genleşme valfi, iç ünitedeki evaporatör ve bu parçaları birleştiren bakır boru hattından oluşur. Devre lehimli ve rekorlu birleşimlerle kapatılmıştır. İçindeki soğutucu akışkan sürekli sıvı ve gaz fazı arasında dolaşır; yanmaz, tükenmez, buharlaşıp yok olmaz. Sağlıklı bir klima on yıl boyunca tek gram gaz kaybetmeden çalışabilir.

Gaz azaldıysa üç ana kapıdan çıkmıştır. Birincisi ve en yaygını dış ünitedeki flare rekorlardır. Montajda tork anahtarı kullanılmadan sıkılan, havşası çapaklı açılan ya da defalarca sökülüp takılan 1/4 ve 3/8 rekorlar yıllar içinde titreşimle gevşer. Havşa yüzeyinde tek bir çizik, tırnakla zor hissedilen bir çentik bile yeterlidir. Buradan sızan gaz genelde yavaştır; iki üç sezonda kendini belli eder. "Klima her yıl biraz daha az soğutuyor" şikâyetinin klasik kaynağı budur.

İkincisi bakır boru hattının kendisidir. Duvar geçişinde keskin köşeye dayanan, sıva altında betonla doğrudan teması olan ya da montajda ezilip sonra düzeltilmiş boru, o noktada yorulur ve çatlar. Ezilip düzeltilen boru en sinsisidir: dışarıdan düzgün görünür ama kesitteki incelme yıllar sonra çatlağa döner. Balkon korkuluğuna sürtünen izolesiz boru, delikten sarkıp rüzgârda salınan hat ve konsolu gevşediği için sürekli titreşen bağlantı da aynı kümede sayılır.

Üçüncüsü iç veya dış ünite serpantinidir. Özellikle deniz kenarı, sanayi bölgesi ve yoğun trafiğe bakan cephelerde alüminyum kanatlar arasındaki bakır boru dış yüzeyden korozyona uğrar; iğne deliği kadar bir noktadan yılda birkaç yüz gram gaz kaçar. Bu tip kaçağı gözle bulmak çoğu zaman mümkün değildir, kanat aralarını dedektörle taramak gerekir. Bir de servis vanası kapaklarının altındaki schrader iğne supapları vardır; conta yaşlanınca oradan damla damla kayıp olur ve bu, en ucuz onarılan kaçak tipidir.

Bunların hiçbiri kendiliğinden kapanmaz. Dolayısıyla "her yıl gaz bastırıyorum" diyen bir kullanıcı aslında her yıl aynı kaçağı finanse ediyor, üstüne de kompresörünü yıpratıyordur.

Gaz Eksildiğini Gösteren Gerçek Belirtiler

Kullanıcının fark edebileceği en net işaret, klimanın çalışmasına rağmen ortamı soğutamamasıdır. Ama bu tek başına hiçbir şey söylemez; kirli filtre, arızalı fan motoru, tozla kapanmış kondenser, bozuk termistör ve hatta yanlış kumanda modu da aynı şikâyeti üretir. Gaz kaybını ayırt eden bir belirti demeti vardır ve bunlar genellikle bir arada görülür.

İç ünitede buzlanma: Kapağı açıp evaporatör kanatlarına baktığınızda beyaz kar tabakası ya da bakır boruda buz halkası görüyorsanız, düşük gaz şarjı ilk şüphelidir. Gaz azalınca evaporatörde basınç düşer, yüzey sıcaklığı sıfırın altına iner ve havadaki nem kanat üzerinde donar. Buz kanat aralarını tıkayınca hava geçişi durur, klima daha da soğutamaz ve tablo hızla kötüleşir.

Üfleme sıcaklığında yetersiz fark: İyi çalışan bir split klimada, cihaz on beş dakika oturduktan sonra emiş havası ile üfleme havası arasında yaklaşık 8 ila 12 derece fark ölçülür. Bu farkın 4 dereceye kadar düşmesi ciddi bir uyarıdır. Ölçümü kapı pencere kapalıyken ve fan yüksek kademedeyken yapın; aksi halde sağlıklı bir cihazda bile düşük değer okursunuz.

Dış ünitede yağ izi: Kompresör yağı gazla birlikte dolaşır. Kaçak noktasından gaz çıkarken yanında yağ da taşınır ve o bölgede toz tutan, yağlı, koyu bir leke oluşur. Rekorların dibinde, vana kapağı çevresinde veya serpantin dönüşlerinde parmakla dokununca yağlı hissedilen bir kirlilik varsa kaçak neredeyse kesindir. Kuru toz elde ufalanır, yağlı toz parmağa yapışır; ayrımı bu şekilde yaparsınız.

Kalın borunun terlememesi: Soğutmada çalışırken dış ünitedeki kalın emiş borusu soğuk olmalı ve üzerinde terleme görülmelidir. Bu boru ılık kalıyorsa şarj düşüktür. Tersine ince sıvı borusunun aşırı soğuyup buz tutması da aynı tabloya işaret eder; az miktardaki akışkan hattın erken bir noktasında genleşiyor demektir.

Sık devreye girip çıkma ve hata kodu: İnverter cihazlar düşük basıncı algılayınca kompresörü korumaya alır. Ekranda tekrar eden bir hata kodu, cihazın kendi kendine kapanması ya da dış ünitenin birkaç dakikada bir susup tekrar başlaması bu korumanın işaretidir. Kod numaraları markadan markaya değiştiği için ezberden yorum yapılmaz; kodu not edin, ustaya söyleyin.

Çalışma süresinin uzaması: Düşük şarjlı cihaz set sıcaklığına hiç ulaşamaz, dolayısıyla hiç durmadan çalışır. Elektrik faturasındaki sessiz artışın sebebi çoğu zaman budur; cihaz bozuk görünmez, sadece hiç dinlenmez.

Kaçak Bulunmadan Gaz Basmak Neden Anlamsızdır?

Kapısını çaldığım evlerin çoğunda aynı cümleyi duyarım: "Geçen sene gaz bastırdık, yine bitti." Elbette bitecek. Delik duruyorsa doldurduğunuz gaz aynı delikten çıkar. Kaçağın büyüklüğüne göre bu bazen üç ayda, bazen bir sezonda olur; rekor dibindeki geniş bir sızıntıda ise hafta hesabına iner.

Bu yaklaşımın maliyeti sadece tekrar eden dolum ücreti değildir. Düşük şarjla çalışan bir kompresör iki ayrı yoldan zarar görür. Birincisi soğutmadır: emiş gazı kompresör sargılarını da soğutur; gaz azalınca motor sargısı aşırı ısınır, izolasyon vernikleri yaşlanır ve sargı zamanla kısa devre yapar. İkincisi yağlanmadır: yağ gazla taşındığı için düşük debide kompresör karterine dönemez, yataklar yağ filminin inceldiği koşulda çalışır.

Kaçaktan çıkan sadece gaz da değildir. Delik açıldığı andan itibaren, cihaz durduğunda basınç dengelendikçe sistem içeri nem ve hava alır. Nem, kılcal boruda buzlanma tıkanmasına yol açar; ayrıca kompresör yağı ve soğutucu akışkanla birleşip asit oluşturur. Bu asit sargı izolasyonunu içeriden yer. Yıllar içinde "sadece gaz kaçağı" olan iş kompresör değişimine dönüşür ki bu, cihazın değerine yaklaşan bir masraftır ve çoğu ev tipi klimada yenileme konuşulmasına sebep olur.

Bir de teknik olarak yanlış şarj sorunu vardır. Kaçak varken manometreye bakıp "basınç oldu" diye gaz basmak, sistemi çoğu zaman fazla doldurur; çünkü kaçak yüzünden bozulan tabloyu tek bir basınç değeriyle düzeltmeye çalışırsınız. Fazla şarj yüksek basınç tarafını zorlar, kompresör çekiş akımını yükseltir, elektrik tüketimini artırır ve kompresöre sıvı geri dönüşü riskini doğurur.

Dürüst yaklaşım şudur: kaçak aranmadan yapılan dolum bir onarım değil, birkaç haftalık bir erteleme satın almaktır. Doğru sıra her zaman önce tespit, sonra onarım, en son doldurmadır. Ustaya "sadece gaz bas, kaçak arama" demek de bu zincirin en zayıf halkasını kullanıcının kendi eliyle kırması anlamına gelir.

R32, R410A ve R22 Farkı: Hangi Cihazda Hangi Gaz Var?

Evinizdeki klimanın hangi gazla çalıştığı, dolumun hem yöntemini hem de maliyetini doğrudan belirler. Bilgi dış ünitenin yan yüzündeki etikette yazar; orada gaz cinsi ve fabrika şarj miktarı gram cinsinden belirtilir. Etiketi okumadan gaz basmak, yakıt tipine bakmadan depoya sıvı doldurmak gibidir.

Bugün satılan ev tipi split klimaların büyük çoğunluğu R32 ile çalışır. R32 tek bileşenli bir akışkandır; bu, kısmi kaçak sonrası üstüne ekleme yapmaya izin verdiği için sahada işi kolaylaştırır. Buna karşılık hafif yanıcı sınıftadır: yakınında alevli işlem yapılmaz, kapalı hacimde çalışılıyorsa havalandırma şarttır ve kaçak arama sırasında açık alevli yöntem yerine elektronik dedektör kullanılır.

R410A karışım bir gazdır. İçindeki bileşenler farklı hızda kaçtığı için yarısı boşalmış bir R410A sistemine üstten ekleme yapmak karışım oranını bozar; kapasite düşer, sistem doğru şarj edilmiş gibi görünse bile hedeflenen soğutmayı vermez. Doğrusu kalan gazı geri kazanım cihazıyla almak, sistemi boşaltıp etiket değerinde tam şarj yapmaktır. Ayrıca tüpten sıvı fazda doldurulması gerekir, aksi halde tüpte kalan karışımın oranı da bozulur.

R22 ise eski nesil cihazlarda bulunur. Üretimi kısıtlandığı için hem bulunması zor hem de pahalıdır. Bu gazla çalışan yaşlı bir cihazda ciddi bir kaçak çıktığında, onarım masrafının cihaz değerine oranını hesaplamak gerekir.

Farklı gazları birbirinin yerine koymak, kompresör yağı uyumsuzluğu ve basınç farkı nedeniyle cihazı bozar. Bir R22 cihaza R410A basmak, sistemi tasarım sınırlarının belirgin şekilde üstünde zorlamak demektir.

Doğru Gaz Dolum Süreci: Kaçak Testi, Vakum ve Şarj

Düzgün bir gaz dolumu, tüpü bağlayıp vana açmaktan ibaret değildir. Sahada uyguladığımız sıra şudur ve her adımın atlanması bir sonraki adımı anlamsızlaştırır.

Ön tespit ve basınç okuması

Cihaz soğutmada çalıştırılır, manifold servis vanasına bağlanır, alçak basınç değeri ile kompresör çekiş akımı ölçülür. Emiş ve üfleme hava sıcaklıkları alınır, dış ortam sıcaklığı not edilir. Bu değerler sorunun gerçekten şarjla mı yoksa fan, sensör, kirli serpantin veya tıkanıklıkla mı ilgili olduğunu ayırır.

Kaçak arama

Önce gözle kontrol yapılır: rekor dipleri, boru geçişleri, serpantin dönüşleri, vana kapağı altı ve yağ izleri. Ardından elektronik kaçak dedektörüyle hat baştan sona taranır; tarama yavaş yapılır, çünkü hızlı gezdirilen prob küçük kaçağı atlar. Şüpheli bölgede köpük çözeltisiyle doğrulanır. Nokta bulunamazsa sistem boşaltılıp azot ile basınçlandırılır ve basınç düşüşü saatlerce izlenir. Azot testi, gözden kaçan mikro kaçakları ortaya çıkarır ve sıva altındaki hatlarda çoğu zaman tek güvenilir yöntemdir.

Onarım

Rekor kaynaklı kaçakta havşa yeniden açılır ve tork değerine göre sıkılır; çapaklı ya da çatlamış havşa tekrar kullanılmaz, boru kesilip yeni havşa açılır. Boru çatlağında hasarlı bölüm kesilip yeni bakır eklenir ve sert lehimle birleştirilir. Lehim sırasında boru içinden azot geçirilir; aksi halde iç yüzeyde oluşan siyah oksit tabakası dolaşıma karışıp filtre kurutucuyu ve genleşme valfini tıkar. Serpantin gövdesindeki korozyon deliği çoğu zaman kalıcı onarıma uygun değildir; serpantin veya ünite değişimi konuşulur.

Vakum

Onarım sonrası vakum pompası bağlanır ve sistem içindeki hava ile nem çekilir. Süre, tesisat uzunluğuna ve nem durumuna göre değişir; kısa bir hatta bile yarım saatin altına inilmez, sistem uzun süre açık kaldıysa çok daha uzar. Vakum bittiğinde pompa tarafındaki vana kapatılır ve vakum değeri bir süre izlenir. Değer yükseliyorsa ya kaçak devam ediyordur ya da içeride kaynayan nem vardır; her iki durumda da şarja geçilmez.

Şarj ve doğrulama

Gaz, hassas terazi üzerinde etiketin yazdığı gram değerine göre doldurulur. Standart boru boyunu aşan her metre için etikette belirtilen ek gram eklenir. Sonra cihaz çalıştırılır, aşırı ısınma ve aşırı soğuma değerleri kontrol edilir, çekiş akımı ölçülür ve üfleme farkı yeniden alınır. Değerler oturmadan iş bitmiş sayılmaz; yalnızca "soğuk hava geliyor" demek kontrol değil, izlenimdir.

Servis Çağırmadan Önce Kendiniz Yapabileceğiniz Kontroller

Aşağıdaki kontroller elektrik ve gaz devresine dokunmayı gerektirmez; hepsi güvenlidir ve bir kısmı gerçekten gaz sorunu olmadığını ortaya çıkarır.

1. Filtreleri çıkarıp yıkayın. İç ünitenin kapağını kaldırın, iki plastik filtreyi çekin. Toz keçeleşmişse ılık suyla yıkayıp tamamen kuruttuktan sonra takın. Tıkalı filtre, gaz eksikliğiyle birebir aynı şikâyeti üretir ve iç ünitede buzlanma da yapar.
2. Uzaktan kumanda ayarını doğrulayın. Cihazın soğutma modunda, fan hızının otomatik veya yüksek konumda ve set sıcaklığının ortam sıcaklığından en az beş derece düşük olduğundan emin olun. Kurutma veya fan modunda kalan bir cihaz soğutmaz; ekonomi ve sessiz modlar da kapasiteyi kısarak aynı izlenimi verir.
3. Dış ünitenin önünü açın. Kondenser kanatlarının önünde poşet, yaprak, kuş yuvası, balkon eşyası varsa kaldırın. Ünitenin üstüne örtülen branda ve etrafını kapatan dekoratif panel, ısı atmayı engelleyerek soğutmayı bitirir. Kanatların arasındaki tüy ve tozu yumuşak fırçayla kanat yönünde, kanadı yatırmadan temizleyin.
4. Üfleme farkını ölçün. Basit bir termometreyi önce iç ünitenin hava emiş bölgesine, sonra üfleme ağzına tutun. Cihaz on beş dakika çalıştıktan sonra aradaki fark 8 dereceden azsa değeri not edin ve ustaya söyleyin.
5. Kalın boruyu elleyin. Dış ünitede iki bakır boru vardır. Soğutmada çalışırken kalın olanı belirgin şekilde soğuk ve terlemiş olmalı. Ilıksa şarj düşük olabilir. Bu kontrolü elinizi sadece izoleli boruya değdirerek yapın; pervaneye, serpantin kanatlarına ve elektrik kutusuna asla yaklaşmayın.
6. Rekor diplerine bakın. Dış ünitenin vana kapağı bölgesinde yağlı, koyu, toz tutmuş bir birikinti arayın. Bulursanız silmeyin; fotoğrafını çekip saklayın, ustanın işini kolaylaştırır.
7. Tahliye hortumunu izleyin. Soğutmada normal koşulda hortumdan damla damla su akar. Hiç su gelmiyorsa cihaz zaten yeterince soğutmuyor demektir; bu da düşük şarj lehine bir bulgudur. Tersine iç üniteden su damlıyorsa sorun gazda değil, tıkalı tahliye hattındadır.
8. Sigortayı ve besleme hattını kontrol edin. Dış ünite hiç çalışmıyor, sadece iç ünite fanı dönüyorsa panodaki sigortaya ve varsa dış ünite besleme şalterine bakın. Bu tabloda gaz aramak boşuna zaman kaybettirir.

Bu sekiz adımın sonunda sorun çözülmediyse elinizde ustaya verilecek somut veriler olur ve teşhis süresi kısalır.

Gaz Dolumu Fiyatını Belirleyen Kalemler

"Klima gaz dolumu fiyatı ne kadar" sorusunun tek bir cevabı yoktur; çünkü ücret gazın kendisinden çok emek ve tespit sürecinden oluşur. Aşağıdaki tablo, keşif sırasında ücreti aşağı veya yukarı çeken kalemleri gösterir.

Fiyat sorarken doğru soru "gaz kaç lira" değil, "kaçak tespiti, onarım, vakum ve şarj dahil işin toplamı nedir" olmalıdır. Telefonda düşük bir gaz fiyatı söyleyip yerinde kalem kalem ekleme yapan yaklaşım, kullanıcıyı en çok zorlayan durumdur. Sağlıklı olan, keşif sonrası kaçağın yeri ve onarım tipi belli olduğunda tek bir toplam fiyat konuşulmasıdır. Kaçak gözle bulunamayıp azot testine geçilecekse bunun ayrı bir zaman ve ücret kalemi olduğu da baştan söylenmelidir. Durumunuzu anlatmak için 0542 259 77 49 numarasından teknik ekibe ulaşabilirsiniz.

Marka ve Model Farkları Dolumu Nasıl Etkiler?

Gaz dolumu temelde her markada aynı fizik kurallarına dayanır ama sahada belirgin farklar vardır.

Inverter ve on-off ayrımı: On-off cihazlarda kompresör tam kapasite çalışır, basınç okuması sabittir ve teşhis kolaydır. Inverter cihazlarda kompresör devri sürekli değiştiği için manometre değeri de dalgalanır. Bu yüzden inverter bir klimada şarj kontrolü, cihaz zorlamalı tam kapasite moduna alınıp değerler oturduktan sonra yapılır. Aceleyle okunan bir basınç, inverter cihazda yanlış karara ve gereksiz gaz dolumuna götürür.

Fabrika şarj miktarı ve standart boru boyu: Her marka etikette hem gram cinsinden şarjı hem de bu şarjın kaç metrelik tesisat için geçerli olduğunu yazar. Bazı modellerde standart boy beş metre, bazılarında yedi buçuk metredir. Aşan her metre için eklenecek gram da yine etikette belirtilir; değer modele göre değişir, ezberden uygulanmaz. Bu iki bilgiyi okumadan yapılan şarj tahmine dayanır.

Servis vanası ve supap tipi: Bazı modellerde servis ağzı 5/16, bazılarında 1/4 diştedir. Yanlış adaptörle bağlantı yapılırsa hem bağlantı anında gaz kaçar hem de iğne supap zarar görür ve kendisi yeni bir kaçak noktasına dönüşür.

Elektronik genleşme valfli modeller: Üst segment inverter cihazlarda kılcal boru yerine adım motorlu valf bulunur. Bu valf tıkalı veya arızalıysa cihaz soğutmaz ama gaz eksik değildir. Şarj kontrolü yapmadan doğrudan gaz basmak burada sistemi fazla doldurur ve asıl arızayı gizler.

Kanallı, salon ve VRF tipi sistemler: Uzun hatlı, çok iç üniteli sistemlerde şarj hesabı boru çapı ve toplam uzunluğa göre yapılır. Bu cihazlarda tek bir iç üniteye bakarak karar verilmez; sistemin tamamı, dağıtıcı bağlantıları ve her kolun uzunluğu birlikte değerlendirilir.

Marka adları burada yalnızca cihaz tipini tarif etmek için geçer; Mayor bağımsız bir teknik servistir ve herhangi bir üreticinin yetkili servisi değildir.

Gaz Dolumunda Sık Yapılan Hatalar

Servis sonrası "neden yine soğutmuyor" şikâyetlerinin arkasında hep aynı hatalar çıkar.

• Vakum yapmadan doldurmak. Sistemdeki hava sıkışmayan bir gazdır; yüksek basıncı yükseltir, verimi düşürür. Beraberindeki nem ise kılcal boruyu buzla tıkar ve yağla birleşip asit üretir. Vakumu atlamak, işi daha başlarken bozar.
• Terazi yerine manometreye göre şarj. Basınç, dış ortam sıcaklığına ve nem oranına göre değişir. Sadece manometreye bakarak doldurmak, sıcak bir öğlen ile serin bir akşamda iki farklı sonuç verir. Doğrusu gram bazlı terazi ile şarj, ardından aşırı ısınma değeriyle doğrulamadır.
• Kaçağı atlayıp "tamamlama" yapmak. En yaygın ve uzun vadede en pahalıya patlayan hata budur.
• Karışım gaza üstten ekleme. R410A gibi karışımlarda kısmi ekleme oranı bozar, kapasiteyi düşürür ve sorunu teşhis edilemez hâle getirir.
• Lehim sırasında azot geçirmemek. Boru içinde oluşan siyah oksit kabuğu dolaşıma karışır, filtre kurutucuyu ve genleşme valfini tıkar. Sorun aylar sonra bambaşka bir arıza gibi görünür.
• Filtre kurutucuyu atlamak. Sistem açıldıysa nem çekmiştir ve kurutucu doymuş olabilir. Uzun hatlı sistemlerde bu parçanın yenilenmesi standart bir adımdır.
• Rekoru "iyice" sıkmak. Aşırı tork havşayı çatlatır. Yeni kaçak, tam da az önce sıkılan yerden başlar.
• Fazla gaz basmak. "Bol olsun, uzun dayanır" diye bir kural yoktur. Fazla şarj kompresöre sıvı dönüşü riski yaratır, akımı ve elektrik tüketimini yükseltir.
• Dış üniteyi soğutup basınç okumak. Serpantine su tutup değerleri düşürerek yapılan ölçüm gerçeği göstermez; cihaz normal çalışma koşulunda okunur.

İş bittikten sonra ustadan şu üç bilgiyi isteyin: kaçağın bulunduğu nokta, sisteme yüklenen gram miktarı ve çalışma sonrası ölçülen üfleme farkı. Bu üç veriyi veremeyen bir uygulama, süreç boyunca bir yeri atlamış demektir.

Güvenlik: Kesinlikle Yapılmaması Gerekenler

Soğutucu akışkan, basınç altında tutulan ve teması tehlikeli olan bir maddedir. Aşağıdaki maddeler pazarlık konusu değildir.

• Kendi başınıza tüp bağlamayın. Ucuz sayılan hazır tüp setleriyle klimaya gaz basmak; sistemi fazla doldurma, yanlış gaz kullanma ve dondurucu yanık riski taşır. Sıvı faz soğutucu cilde temas ettiğinde saniyeler içinde doku donması yapar.
• Gözlük ve eldiven olmadan vanaya dokunmayın. Basınçlı akışkanın göze sıçraması kalıcı hasar verir.
• R32 bulunan cihazın yanında alev, kaynak veya sigara bulundurmayın. Bu gaz hafif yanıcı sınıftadır ve kapalı hacimde birikebilir. Kaçak şüphesinde önce ortamı havalandırın.
• Kaçan gazı kapalı odada bırakmayın. Soğutucu akışkan havadan ağırdır, zemine çöker ve bodrum gibi hacimlerde oksijenin yerini alır. Baş dönmesi hissediyorsanız ortamı terk edip havalandırın.
• Farklı gazları karıştırmayın. R22 cihaza R410A, R410A cihaza R32 basmak basınç ve yağ uyumsuzluğu nedeniyle kompresörü bitirir.
• Elektrik bağlıyken dış ünite kapağını açmayın. Inverter kartlarındaki kondansatörler cihaz kapatıldıktan sonra bile bir süre yüklü kalır.
• Buzlanmayı bıçak, tornavida veya sıcak suyla çözmeye çalışmayın. Evaporatör boruları ince bakırdır; delerseniz basit bir bakım işi kaçak tamirine döner. Cihazı fan modunda çalıştırıp buzun kendiliğinden erimesini bekleyin.
• Serpantini basınçlı yıkama makinesiyle yıkamayın. Alüminyum kanatlar yatar, hava geçişi kapanır ve cihaz gazı tam olsa bile soğutmaz.

Kısacası klima gaz işlemleri manometre, vakum pompası, hassas terazi, kaçak dedektörü, azot tüpü ve geri kazanım cihazı gerektiren bir uzmanlık alanıdır. Ev tipi el aletleriyle yapılan denemeler çoğu zaman onarımı dolumdan pahalı bir arızayla sonuçlanır.

Ne Zaman Teknik Servis Çağırmalı ve Kaçağı Nasıl Önlersiniz?

Filtreyi temizleyip dış üniteyi açtıktan sonra hâlâ soğutmuyorsa, iç ünitede buzlanma varsa, dış ünitede yağ izi görüyorsanız, üfleme farkı 8 derecenin altındaysa, cihaz sık sık kendini kapatıyor veya ekranda hata kodu veriyorsa iş artık ölçü aleti isteyen bir noktadadır. Aynı şekilde bir yıl içinde ikinci kez gaz azaldıysa mutlaka kaçak tespiti yaptırın; bu artık gaz dolumu değil, onarım işidir. Randevu için 0212 422 60 76 numarası kullanılabilir.

Kaçağın tekrarını engellemek büyük ölçüde montaj ve bakım kalitesine bağlıdır.

• Sezon başında bakım yaptırın. Yılda bir kez yapılan kontrolde rekor sıkılıkları, izolasyon durumu, tahliye hattı ve serpantin temizliği bakılır. Bu kontrol, kaçağı büyümeden yakalar.
• Boru izolasyonunu yenileyin. Güneşte kavrulup çatlayan siyah izolasyon hem verim kaybı hem de bakırın korozyona açık kalması demektir. Ucuz bir malzemeyle yenilenmesi kaçak riskini gerçekten düşürür.
• Dış üniteyi doğru konumlandırın. Titreşimi ileten gevşek konsol, rekorları yıllar içinde gevşetir. Lastik takozlar ve sağlam sabitleme, boru yorulmasını azaltır.
• Boruyu sürtünmeden koruyun. Duvar geçişinde geçiş borusu kullanın, keskin köşelerde geniş yarıçaplı büküm bırakın, korkuluğa sürtünen hattı kelepçeyle sabitleyin.
• Kışın da çalıştırın. Ayda bir, on beş dakika çalıştırmak yağın dolaşmasını ve contaların kurumamasını sağlar.
• Vana kapaklarını takılı tutun. Servis ağzındaki plastik kapak, iğne supabın ikinci sızdırmazlık bariyeridir; kaybolmuşsa yenisini taktırın.
• Taşınma ve söküm işini rastgele yaptırmayın. Toplama işlemi düzgün yapılmayan bir sökümde gaz kaybolur, sisteme hava girer ve yeni montajda iş "gazı bitmiş" diye başlar.

Bu alışkanlıklarla bir split klima, ömrü boyunca hiç gaz dolumu görmeden çalışabilir. Gaz eklemek bir bakım kalemi değil, bir arızanın sonucudur; bu ayrımı yaptığınız anda hem cihazınızı hem bütçenizi korumuş olursunuz.