Klimaların büyük çoğunluğu arızadan değil, bakımsızlıktan servise geliyor. Soğutmuyor diye çağrıldığımız cihazların önemli bir kısmında gaz da normal, kompresör de sağlam; sadece evaporatör peteği toz ve yağ karışımı bir tabakayla kaplanmış, dış ünite peteğinin lamelleri kavak tüyüyle tıkanmış oluyor. Petek nefes alamayınca cihaz üfler ama soğutmaz, elektrik faturası artar, bir süre sonra da kompresör yüksek basınçta zorlanmaya başlar.
Klima bakımı, doğru yapıldığında hem soğutma kapasitesini geri getiren hem de çok daha pahalı arızaların önünü kesen bir işlem. Ama her adımı ev kullanıcısının yapması mümkün değil; filtre yıkamak ile gaz basıncı ölçmek arasında hem bilgi hem ekipman farkı var. İkisini birbirine karıştıran kullanıcı ya gereksiz yere servis çağırıyor ya da yapmaması gereken bir işe girişip kartı ıslatıyor. Bu yazıda sınırı net biçimde çizdik.
Aşağıda iç ünitede kendi başınıza güvenle yapabileceğiniz işlemleri sırasıyla, dış ünite ve drenaj tarafında nelere dikkat edeceğinizi, gaz ve elektrik kontrolünün neden ölçüm işi olduğunu, bakım yapılmazsa hangi arızanın hangi sırayla geldiğini, hangi belirtide beklemeden servis çağırmanız gerektiğini ve sezon boyunca hangi işin ne zaman yapılacağını anlattık. Yazının içinde kullanıcı ile servis işlerini ayıran iki tablo var; bakım öncesi onlara bakmanız çoğu tereddüdü çözer.
Klima Bakımı Tam Olarak Neyi Kapsar?
Klima bakımı denince çoğu kullanıcının aklına sadece filtre yıkamak geliyor. Oysa split bir klimada bakım kalemleri altı ayrı noktada toplanır ve bunların yalnızca ikisi ev kullanıcısının rahatça erişebileceği yerdedir.
Bakımın altı ana başlığı
- Toz filtreleri: İç ünite kapağının hemen altındaki plastik petekli süzgeçler. Havadaki kaba tozu tutar, yoğun kullanımda iki üç haftada bir yıkanmayı ister.
- Evaporatör, yani iç ünite peteği: Filtrenin arkasındaki alüminyum lamelli bakır boru grubu. Üzerine yapışan toz, mutfak yağı ve yoğuşma nemi karışımı zamanla sert bir kabuk yapar; köpük kimyasalı ve kontrollü basınçlı su ister.
- Turbo fan çarkı: Havayı odaya üfleyen silindirik kafes. Kanatçık aralarında toz birikirse üfleme mesafesi kısalır, cihaz aynı devirde daha gürültülü çalışır.
- Drenaj tavası ve tahliye hattı: Yoğuşan suyun toplandığı tava ve genellikle 16 mm çapındaki hortum. Yosun ve çamurla tıkanmaya en açık nokta burasıdır.
- Dış ünite kondenser peteği ve fanı: Isıyı dışarı atan kanatlı yüzey. Kavak tüyü, yaprak, kuş tüyü ve kent tozu lamelleri kapatır.
- Elektrik ve soğutucu akışkan tarafı: Klemens sıkılığı, kondansatör kapasitesi, rakor bağlantılarında kaçak, alçak basınç değeri ve çekilen akım.
Sorun filtrede mi, peteğin derininde mi?
Bunu ayırmanın basit bir yolu var. Filtreleri çıkarıp cihazı filtresiz on dakika çalıştırın. Üfleme belirgin biçimde güçlendiyse darboğaz filtredeydi. Üfleme yine zayıfsa hava, filtrenin arkasındaki evaporatörde veya fan çarkında tıkanıyor demektir; oradan sonrası söküm işidir. İkinci bir gösterge de üfleme ağzından çıkan havanın sıcaklığı: iç ünitenin emiş ızgarasıyla üfleme ağzı arasındaki fark sağlıklı bir cihazda hissedilir biçimde büyüktür, kirli petekte bu fark kapanır.
Sahada gördüğümüz tablo şu: kullanıcı filtreyi yıkıyor, soğutma bir miktar düzeliyor, ama asıl darboğaz olan evaporatör ve kondenser peteği yıllarca hiç açılmıyor. Beş sezon bakımsız kalmış bir salon tipi klimanın peteğini yıkadığımızda hunide toplanan su bazen kahverengi çamur kıvamında akıyor. Bakım, bu altı kalemin sırayla ele alınmasıdır; birini yapıp diğerini atlamak cihazı yarım yamalak rahatlatır, sorunu ertelemekten öteye gitmez.
Bakım Yapılmayan Klimada Arıza Zinciri Nasıl İlerler?
Bakımsızlık tek seferde arıza çıkarmaz, basamak basamak ilerler. Bu zinciri bilmek, cihazınızın hangi aşamada olduğunu ve elinizi ne kadar çabuk tutmanız gerektiğini anlamanızı sağlar.
Birinci basamak: hava debisi düşer
Filtre ve evaporatör kirlendikçe iç üniteden geçen hava miktarı azalır. Kullanıcı ilk olarak bunu fark eder: cihaz eskisi kadar üflemiyor, oda geç soğuyor, termostatı 24 yerine 19 dereceye çekme ihtiyacı doğar. Cihaz bu aşamada arızalı değildir, sadece daha uzun süre çalışarak aynı işi yapmaya çalışır; fatura farkı da tam olarak buradan doğar.
İkinci basamak: evaporatör buzlanır
Petek üzerinden yeterli hava geçmeyince buharlaşma sıcaklığı düşer, boru yüzeyi sıfırın altına iner ve iç ünitede buz tutmaya başlar. Buz kalınlaştıkça hava geçişi büsbütün kapanır, bu da daha fazla buz demektir; olay kendini besleyen bir döngüye girer. Kullanıcı bunu genelde klimadan su damlıyor diye bildirir; aslında damlayan şey, cihaz durunca çözülen buzun tavaya sığmayan kısmıdır.
Üçüncü basamak: drenaj tıkanır, iç ünite akıtır
Tavada biriken nem ve toz zamanla yosunlaşır, tahliye hortumunu tıkar. Su tavadan taşar, iç ünitenin arkasından duvara süzülür, alçıpanı ve duvar kağıdını lekeler. Bu noktada bakım maliyeti artık tek başına konuşulmaz, yanına duvar tamiratı da eklenir.
Dördüncü basamak: kompresör zorlanır
Dış ünite peteği tıkalıysa yoğuşma basıncı yükselir. Kompresör yüksek basınca karşı çalışmaya zorlanır, çektiği akım artar, gövde ısınır. Yaz ortasında sık sık koruma devresine girip duran, on beş dakika sonra kendine gelip tekrar çalışan klimaların ciddi bir bölümünde tek sorun kirli kondenser peteğidir.
Beşinci basamak: kalıcı hasar
Sürekli yüksek basınçta çalışan kompresörün sargısı ısınır, kondansatör kapasitesi düşer, kart üzerindeki röle kontakları yanar. Buradan sonrası artık bakım değil, parça değişimidir. Bir filtre ve petek temizliğinin bedeliyle kompresör veya kart değişiminin bedeli arasındaki fark, sahada gördüğümüz en büyük gereksiz masraf kalemidir. Zincirin ilk iki basamağında müdahale edilen cihazlarda geri dönüş tamdır; dördüncü basamağı geçmiş cihazlarda ise temizlik yapsak bile eski performansı garanti edemeyiz.
Kullanıcı Bakımı ile Teknik Servis Bakımı Arasındaki Sınır
Hangi işi kimin yapacağı konusunda net bir çizgi var ve bu çizgi ekipman ile risk üzerinden çekilir. Aşağıdaki tablo iki bakım tipini yan yana koyuyor.
| İşlem | Kullanıcı yapabilir mi? | Gereken ekipman | Sıklık |
|---|---|---|---|
| Toz filtresi yıkama | Evet | Ilık su, yumuşak fırça | Yoğun kullanımda 2-3 haftada bir |
| İç ünite dış kapağını silme | Evet | Nemli bez, nötr deterjan | Ayda bir |
| Drenaj hortumu ucunu gözle kontrol | Evet | El feneri | Sezon başında |
| Dış ünite çevresini açma, yaprak toplama | Evet, zemin katta ve güvenli erişimde | El süpürgesi, eldiven | Sezonda 2 kez |
| Evaporatör köpüklü yıkama | Hayır | Koruma brandası, tahliye hunisi, klima kimyasalı | Yılda 1 |
| Turbo fan çarkı sökümü ve temizliği | Hayır | Söküm aparatı, uygun sıkma bilgisi | Yaklaşık 2 yılda 1 |
| Drenaj tavası sökümü ve dezenfeksiyonu | Hayır | Söküm seti, basınçlı hava | Yılda 1 |
| Kondenser peteği yıkama | Hayır | Kontrollü basınçlı yıkama, lamel tarağı | Yılda 1 |
| Alçak basınç ölçümü | Hayır | Manifold manometre, temas termometresi | Yılda 1 |
| Kaçak testi ve vakum | Hayır | Elektronik dedektör, vakum pompası | Şüphe halinde |
| Klemens sıkma, kondansatör ölçümü | Hayır | Pens ampermetre, kapasitemetre | Yılda 1 |
Tablodaki mantık
Kullanıcı sütununda evet yazan işler, sigortayı indirip kapağı açtıktan sonra tek başına ulaşılabilen ve yanlış yapıldığında cihaza kalıcı zarar vermeyen işlerdir. Petek yıkama ise ünitenin kart ve motor bölümünün su almaması için özel branda ve tahliye hunisi ister; evde poşetle çözülmeye çalışıldığında suyun karta kaçtığı çok sayıda vaka gördük ve bu arızalar çoğu zaman yıkamanın ertesi günü değil, birkaç gün sonra korozyonla ortaya çıkıyor. Gaz tarafı ise büsbütün ayrı: soğutucu akışkan basınç altındadır, rakor gevşetildiğinde cilde temas eden akışkan soğuk yanığı yapar.
Bakım Öncesi Hazırlık: Ne Gerekir, Ne Kadar Sürer?
Kullanıcı bakımı için özel alet gerekmez ama hazırlıksız başlanınca filtre ıslak takılıyor, kapak tırnağı kırılıyor, iş yarım kalıyor. Aşağıdakileri önceden hazırlayın.
Elinizin altında bulunması gerekenler
- Yumuşak kıllı bir fırça ve mikrofiber bez.
- Ilık su erişimi, yağlı mutfak ortamı için birkaç damla nötr bulaşık deterjanı.
- İç ünitenin altına serilecek naylon veya eski havlu; kapak açıldığında toz aşağı döküleceği için.
- El feneri; hem petek arasından ışık geçişini kontrol etmek hem drenaj hortumu ucuna bakmak için.
- Sağlam bir merdiven. Sandalye, koltuk kolçağı veya masa üstüne çıkmayın.
Süre ve zamanlama
Tek bir iç ünitede filtre çıkarma, yıkama ve yüzey silme işi yirmi dakikayı geçmez; asıl bekleme filtrelerin kurumasındadır. Bu yüzden bakımı, klimayı hemen çalıştırmanız gerekmeyen bir güne alın. Filtreleri sabah yıkayıp akşam takmak en rahat düzendir. Servisin yaptığı kapsamlı bakım ise tek bir split cihazda genellikle bir ila iki saat sürer; kaset tipi ve çok iç üniteli sistemlerde bu süre uzar.
Cihazı tanıyın
Kapağı açmadan önce iç ünitenin sağ yan yüzeyindeki veya kapak içindeki etikete bakın. Orada modelin adı, besleme gerilimi, akışkan tipi ve şarj miktarı yazar. Servis çağırdığınızda bu bilgileri telefonda söylemeniz, ekibin doğru kimyasal ve doğru aparatla gelmesini sağlar. Dış ünitesi cepheye asılı olan, balkondan uzanılarak erişilemeyen cihazlarda bunu baştan belirtin; o iş için ayrı ekipman ve emniyet donanımı gerekir.
İç Ünite Bakımı: Adım Adım Ev İçi Uygulama
Aşağıdaki adımlar, alet bilgisi gerektirmeden yapabileceğiniz temizliktir. Sırayı bozmayın, özellikle ilk adımı hiç atlamayın.
1. Enerjiyi kesin
Uzaktan kumandayla kapatmak yeterli değildir; cihazın beslendiği sigortayı panodan indirin. İç ünite fanı bazı modellerde cihaz kapatıldıktan sonra kurutma amacıyla bir süre daha döner, parmak yaralanmalarının kaynağı budur.
2. Ön kapağı açın
İç ünitenin alt kenarındaki iki yan tırnaktan tutup kapağı yukarı doğru kaldırın. Çoğu modelde kapak belirli bir açıda kendiliğinden kilitlenir, zorlamaya gerek yoktur. Menteşe plastiktir, sertçe çekilirse kırılır ve yedeği çoğu zaman tek parça olarak bulunmaz.
3. Filtreleri çıkarın
Plastik çerçeveli süzgeçleri hafifçe yukarı itip öne doğru çekin. Filtrenin üzerinde ayrıca karbon veya benzeri ek kaset varsa onları suyla yıkamayın; sadece süpürgeyle uzaktan tozunu alın, ıslandığında işlevini kaybederler. Bu kasetlerin ömrü sınırlıdır, yıkanarak yenilenmez.
4. Filtreleri yıkayın
Ilık suyun altında, hava akış yönünün tersinden tutarak durulayın; tozu geldiği yönden geri çıkarmış olursunuz. Yağlı mutfak ortamındaysa birkaç damla deterjan ve yumuşak fırça kullanın. Kaynar su plastik çerçeveyi büzer, filtre yuvasına oturmaz hale gelir.
5. Tamamen kurutun
Gölgede, düz zeminde, tam kuruyana kadar bekletin. Nemli filtre takıldığında evaporatöre yapışan toz çamura döner ve birkaç gün içinde küf kokusu başlar. Kurutmayı hızlandırmak için güneşe koymayın, çerçeve eğrilir ve kenarlarından hava kaçırır.
6. Görünen yüzeyleri silin
Filtre yuvasını ve alt tavanın görünen kısmını nemli bezle silin. Peteğin lamelleri arasına bez sokmayın; alüminyum kanatçıklar son derece incedir, en ufak baskıda yatar ve hava geçişini kalıcı olarak kısar. Yatmış lameli düzeltmek, kirli peteği yıkamaktan daha zahmetli bir iştir.
7. Drenaj çıkışını kontrol edin
Dışarıda, duvardan çıkan tahliye hortumunun ucuna bakın. Uç kısmı ezilmiş, kıvrılmış veya böcek yuvası olmuşsa düzeltin. Hortumun ucundan içeri sinek ve örümcek girmesi düşündüğünüzden yaygındır. Hattın sürekli aşağı eğimli olması gerekir; havada kavis yaparsa o kavisin dibinde su göllenir ve yosun tam orada başlar.
8. Test edin
Sigortayı kaldırın, cihazı soğutmada 22 derecede on beş dakika çalıştırın. Üfleme hissedilir biçimde güçlendiyse iş tamamdır. Güçlenmediyse sorun filtrede değil, peteğin derinliklerinde veya fan çarkındadır; oradan sonrası söküm ve yıkama işidir.
Dış Ünite Peteği ve Drenaj Hattı Bakımı
Soğutma performansının yarısı dışarıda kaybedilir. Dış ünite, iç ünitede toplanan ısıyı havaya atan taraftır; peteği tıkalıysa iç ünite ne kadar temiz olursa olsun sistem verim veremez.
Peteğin durumunu nasıl anlarsınız
Dış ünitenin arka ve yan yüzeyindeki kanatlı yüzeye el fenerini tutup diğer taraftan bakın. Işık lamellerin arasından sızmıyorsa petek tıkalıdır. Bahar aylarında kavak tüyü, sonbaharda yaprak ve tohum, cadde üzerinde ise egzoz kurumuyla karışan yağlı toz en sık gördüğümüz tıkayıcılar. Yağlı toz özellikle inatçıdır; fırçayla alınmaz, kimyasal ister.
Yerleşim de bakımın parçasıdır
Fan pervanesinin önünde gölgelik, saksı, biriktirilmiş eşya veya kapatılmış bir kafes varsa hava dolaşımı bozulur ve petek temiz olsa bile cihaz dışarı attığı sıcak havayı kendi kendine geri emer. Ünitenin üfleme yaptığı ön yüzde en az 50 cm, emiş yaptığı arka yüzde 15-20 cm serbest boşluk kalmalıdır; kesin değer modele göre değişir, cihazın montaj kılavuzunda yazar. Ayrıca ünitenin ayakları ile konsol arasındaki lastik takozların ezilip ezilmediğine bakın; ezilmiş takoz, sezon içinde artan titreşim ve gürültü demektir.
Kullanıcının yapabileceği kadarı
- Ünitenin çevresindeki yaprak, dal, poşet gibi kaba kirleri elle toplamak.
- Kanatların üzerindeki yüzeysel tüyü yumuşak bir fırçayla, lamel yönüne paralel biçimde almak.
- Ayakların ve konsol cıvatalarının gevşeyip gevşemediğini gözle kontrol etmek.
Servisin yaptığı gerçek petek yıkama
Doğru temizlik, üst kapak ve fan grubu söküldükten sonra uygun klima kimyasalı püskürtülüp bekletilmesi, ardından kontrollü basınçlı su ile lamel yönünde durulanmasıyla yapılır. Basıncın gereğinden yüksek tutulması kanatçıkları yatırır, yanlış açıdan tutulması ise kiri peteğin içine iter ve dışarıdan temiz görünen ama içi tıkalı bir petek bırakır. Yatmış lameller varsa lamel tarağıyla tek tek düzeltilir. Kart ve klemens kutusu bu işlem boyunca kapalı ve kuru tutulur.
Drenaj hattı
İç ünitenin tavasında biriken yoğuşma suyu genellikle 16 mm hortumla dışarı taşınır. Bu hatta yosun oluşumu çok yaygındır ve sadece uçtan üfleyerek çözülmez; üflenen tıkaç çoğu zaman biraz ilerleyip yeniden oturur. Servis, tavayı söküp mekanik olarak temizler, hattı basınçlı hava ile açar, gerekirse hortumu komple yeniler. Hattın tesisat içinde ters eğim aldığı durumlarda tıkanma her sezon tekrar eder; kalıcı çözüm hortumun yeniden eğimlendirilmesi, bunun mümkün olmadığı yerlerde drenaj pompası eklenmesidir. Sorunu biraz akıtıyor alışırız diye ertelemek, duvarda nem ve küf demektir.
Gaz Kontrolü, Basınç ve Elektrik Bağlantıları Neden Servis İşi?
Bakımın en yanlış anlaşılan kısmı gaz konusu. Yaygın inanışın aksine klima gazı zamanla kendiliğinden tükenmez; sistem kapalı devredir. Basınç düştüyse mutlaka bir kaçak vardır ve o kaçak bulunmadan yapılan her işlem geçicidir.
Alçak basınç nasıl ölçülür
Teknisyen dış ünitedeki servis vanasına manifold manometre bağlar, cihazı soğutmada çalıştırır ve alçak basıncı ortam sıcaklığıyla birlikte değerlendirir. Değer tek başına anlam taşımaz; emiş borusu sıcaklığı ve kızgınlık hesabıyla birlikte okunur. Ayrıca çekilen akım pens ampermetreyle ölçülüp cihazın etiket değeriyle karşılaştırılır. Kaçak şüphesi varsa elektronik dedektörle rakorlar, kaynak noktaları ve petek taranır, gerekirse azot basılıp basınç testi yapılır.
Kaçak bulmadan gaz basmak neden yanlış
Kaçak noktası onarılmadan gaz basmak, delik lastiğe hava basmaya benzer. Üstelik eksik gazla çalışan sistemde kompresör yağının dönüşü bozulur, kompresör yağsız kalma riskine girer. Doğru sıralama şudur: kaçağı bul, onar, sistemi kurallara uygun biçimde boşalt, vakum çek, etiket değerine göre tartılı şarj yap. Vakum adımı atlanırsa sistemde kalan nem, kılcal boru veya genleşme valfi bölgesinde buzlanmaya ve zamanla asit oluşumuna yol açar.
Elektrik tarafında bakılanlar
- Klemens sıkılığı: Gevşek bağlantı ısınır, kablo ucu kararır ve zamanla yanar. Her bakımda bağlantılar kontrol edilip sıkılır.
- Kondansatör: Fan ve kompresör kondansatörünün kapasitesi ölçülür, etiket değerinden belirgin sapma varsa değiştirilir. Şişmiş veya üstü kabarmış kondansatör, hiç çalışmayan dış ünitenin en sık sebeplerinden biridir.
- Kontaktör ve röle: Kontak yüzeyleri yanmışsa akım geçişi bozulur, dış ünite arada çalışır arada çalışmaz.
- Sensörler: İç ve dış ortam sensörlerinin direnç değeri kontrol edilir; sapmış sensör cihazın gereksiz yere durup kalkmasına yol açar.
- Topraklama: Elektronik kartlı cihazlarda topraklamanın gerçekten bağlı olup olmadığı kontrol edilir.
Bu kalemlerin hiçbiri kumandadan görünmez. Cihaz çalışıyor görünürken bile gevşemiş bir klemens, ilk sıcak günde sizi klimasız bırakabilir. Ölçüm cihazınız yoksa bu bölüme hiç girmeyin; klemens kutusunda şebeke gerilimi vardır ve dış ünite kapağının arkasında enerji kesildikten sonra bile üzerinde yük tutabilen bir kondansatör bulunur.
Model ve Sistem Tipi Bakımda Neyi Değiştiriyor?
Bakımın mantığı bütün split klimalarda aynı, ama uygulamada cihaz tipine göre değişen noktalar var. Aşağıdakiler tip farkıdır, marka farkı değil.
Inverter ve on-off cihazlar
Inverter klimalarda kompresör uzun süre düşük devirde çalıştığı için evaporatör daha uzun süre soğuk ve nemli kalır; nemli yüzey tozu daha kolay tutar. Bu yüzden inverter cihazlarda petek yıkama ihtiyacı on-off modellere göre daha erken gelir. Buna karşılık inverter kart gerilim dalgalanmasına daha hassastır, bakımda topraklama ve besleme kontrolü ihmal edilmemelidir.
Kendi kendini temizleme özelliği
Bazı cihazlarda bulunan otomatik kurutma özelliği, cihaz kapandıktan sonra fanı bir süre çalıştırarak peteği kurutur. Bu koku oluşumunu geciktirir, ama peteğin üzerine yapışmış yağlı kiri sökmez, drenaj tavasındaki yosunu temizlemez, dış ünite peteğine hiç dokunmaz. Bu özelliğe güvenip yıllık petek yıkamayı atlayan cihazlarda sonucun değişmediğini görüyoruz.
Salon tipi ve tavan kaseti cihazlar
Salon tipi dikey ünitelerde filtre alanı geniştir ve tozu daha çok tutar; buna karşılık fan çarkı uzun olduğu için temizliği daha zahmetlidir ve genellikle üniteyi kısmen sökmeyi gerektirir. Tavan kaseti tiplerde ise yoğuşma suyu çoğu zaman bir drenaj pompasıyla yukarı basılır. O pompanın şamandırası kireçlenir veya çamurla tutukluk yaparsa su tavana taşar ve önce asma tavanda leke olarak görünür. Kasetli sistemlerde bakımda pompa ve şamandıra testi mutlaka yapılmalıdır.
Kapak ve filtre yerleşimi
Bazı modellerde ön panel tamamen öne devrilir, bazılarında yandan mandalla açılır. Mandallı tipte kapağı yukarı zorlamak tırnakları kırar. Kapağın nasıl açıldığından emin değilseniz zorlamayın; mekanizma modele göre değişir.
Soğutucu akışkan tipi
Farklı akışkanlar farklı çalışma basınçlarında çalışır; birinde normal sayılan bir basınç değeri diğerinde arıza anlamına gelebilir. Bu yüzden gaz kontrolünde cihazın etiketindeki akışkan tipi ve şarj miktarı esas alınır. Kulaktan dolma şu kadar bar olmalı değerleriyle iş yapılmaz, farklı akışkanlar birbirine karıştırılmaz.
Klima Bakımında Sık Yapılan Hatalar
Sahada en çok karşılaştığımız, iyi niyetle yapılmış ama cihaza zarar veren uygulamalar şunlar.
İç üniteye korumasız su tutmak
İç üniteyi izole etmeden yıkamak, suyun kart ve fan motoru bölümüne kaçmasıyla biter. Kart ıslandığında bazen hemen değil, birkaç gün sonra korozyonla arızalanır; kullanıcı da arızayla yıkama arasında bağlantı kuramaz.
Lamelleri süpürge ucu veya sert fırçayla temizlemek
Alüminyum kanatçıklar çok incedir. Süpürge ucunu bastırmak veya sert fırça sürtmek lamelleri yatırır. Yatık lamel, tıkalı petekle aynı sonucu doğurur ve bu kez geri dönüşü zahmetlidir.
Filtreyi ıslakken takmak
Zaman kazanmak için nemli takılan filtre, peteğe toz yapıştırır ve kısa sürede küf kokusu başlatır. Kokunun kaynağı çoğu zaman gaz değil, bu nemdir.
Cihazın içine oda kokusu veya çamaşır suyu püskürtmek
Sprey kokular kötü kokuyu bir süre maskeler ama kalıntı bırakır ve tozu yapışkan hale getirir. Çamaşır suyu ve klor içeren ürünler ise alüminyum lameli ve bakır boruyu kimyasal olarak yer, korozyonu hızlandırır.
Dış üniteyi baştan aşağı naylonla sarmak
Kışın koruyorum diye üniteyi tamamen sarmak, içeride nemi hapseder ve korozyonu hızlandırır. Ayrıca sarılı üniteyi açmayı unutan kullanıcı ısıtma sezonunda fanı zorlar. Üstten yağmurluk tipi bir örtü yeterlidir, yanlar açık kalmalıdır.
Her bakımda gaz bastırmak
Bakım yaptırdım gaz da bastırdım cümlesi genelde gereksiz masraf demektir. Kaçak yoksa gaz eksilmez. Basınç düşükse sebep aranmalı, üstüne gaz eklenerek geçiştirilmemelidir.
Bakımı sezonun tam ortasına bırakmak
İlk sıcak günlerde servis yoğunluğu tavan yapar. Bakımın en verimli zamanı, cihazı yoğun kullanmaya başlamadan önceki sakin dönemdir. Arızayı bakım sırasında yakalamak, sıcakta sıra beklemekten hem daha ucuz hem daha rahattır.
Arızayı deneye deneye büyütmek
Sigorta atan veya cızırtı yapan cihazı defalarca açıp kapatmak, küçük bir temas hatasını kart arızasına çevirir. İlk atmada durun.
Güvenlik: Bakımda Kesinlikle Yapılmaması Gerekenler
Klima hem elektrikli hem basınçlı bir cihaz. Aşağıdaki maddeler pazarlık konusu değildir.
- Sigorta indirilmeden kapak açılmaz. Kumandadan kapatmak enerjiyi kesmez. İç ünite klemensinde şebeke gerilimi bulunur.
- Dış ünite kapağı açılmaz. İçeride kompresör, kontaktör ve kondansatör vardır. Kondansatör, enerji kesildikten sonra bile üzerinde yük tutabilir.
- Rakor ve vanalara anahtar takılmaz. Bağlantı gevşetildiğinde çıkan soğutucu akışkan cilde temas ederse soğuk yanığı yapar, kapalı ortamda havayı yer değiştirir.
- Balkon korkuluğuna çıkılmaz. Yüksek katta dış üniteye ulaşmak için korkuluğa tırmanmak, bu işin en sık ölümcül hatasıdır. Cepheye asılı dış ünitelerde temizlik emniyet kemeri ve uygun ekipmanla yapılır.
- Yanıcı temizleyici kullanılmaz. Tiner, benzin ve alkol bazlı çözücüler peteğe püskürtülmez; hem plastiği çatlatır hem yangın riski taşır.
- Islak elle prize veya klemense dokunulmaz. Temizlik sırasında eller ıslakken hiçbir elektrikli parçaya temas edilmez.
- Fan pervanesi elle döndürülmez. Kanat kenarları keskindir ve pervaneyi çevirmek motorda gerilim indükleyebilir.
- Kapak sökülü halde cihaz çalıştırılmaz. Test için paneli takmadan çalıştırmak, parmak yaralanması ve su sıçraması riski demektir.
- Merdiven yerine mobilya kullanılmaz. Sandalye veya sehpa üstünde yapılan iç ünite temizliği, sahada gördüğümüz düşme kazalarının başlıca sebebi.
Bir de şu var: temizlik sonrası cihazdan yanık kokusu, cızırtı sesi veya sigorta atması gibi bir durum çıkarsa cihazı tekrar çalıştırmayı denemeyin. Sigortayı indirip servise haber verin.
Ne Zaman Teknik Servis Gerekir ve Sezonluk Bakım Takvimi
Filtreyi yıkadınız, dış ünitenin önünü açtınız ama sorun sürüyorsa artık ölçüm gerekir. Aşağıdaki belirtilerden biri varsa ev tarafındaki denemeleri bırakın.
Beklemeden servis isteyen belirtiler
- İç ünitedeki bakır boru veya petek üzerinde buzlanma görülmesi.
- Cihazın soğutmada sürekli çalışıp odayı hiç istenen dereceye indirememesi.
- Dış ünitenin çalışıp birkaç dakika sonra durması, sonra tekrar devreye girmesi.
- İç üniteden duvara doğru su sızması veya alt kenardan damlaması.
- Yanık kokusu, cızırtı, metalik sürtme sesi veya dış ünitede olağandışı titreşim.
- Kumanda ekranında hata kodu görünmesi ya da çalışma ledinin belirli aralıklarla yanıp sönmesi.
- Klimayı açtığınızda sigortanın atması.
- Filtre temiz olmasına rağmen üflemenin belirgin biçimde zayıf kalması.
Sezonluk bakım takvimi
| Dönem | Yapılacak iş | Kim yapar |
|---|---|---|
| Soğutma sezonu öncesi | Filtre yıkama, dış ünite çevresini açma, deneme çalıştırma | Kullanıcı |
| Soğutma sezonu öncesi | Evaporatör ve kondenser yıkama, drenaj temizliği, basınç ve akım ölçümü | Teknik servis |
| Sezon boyunca | Filtre yıkama, drenaj çıkışını gözleme | Kullanıcı |
| Sezon ortası | Dış ünite peteğinde tüy ve yaprak birikimi kontrolü | Kullanıcı |
| Soğutma sezonu sonrası | Fan modunda çalıştırıp peteği kurutma, filtreleri yıkayıp kurutma | Kullanıcı |
| Isıtma kullanımı öncesi | Dış ünite alt drenaj deliği ve defrost çalışmasının kontrolü | Teknik servis |
| Yaklaşık iki yılda bir | Turbo fan çarkı sökümü, tava dezenfeksiyonu, kondansatör ölçümü | Teknik servis |
Servisi çağırırken ne söylemelisiniz
Telefonda cihazın tipini, iç ünitenin bulunduğu katı ve dış ünitenin nereye monteli olduğunu belirtin. Cepheye asılı, balkondan uzanılamayan bir dış ünite ise bunu baştan söyleyin. Belirtiyi tarif ederken sadece soğutmuyor demek yerine ne zaman başladığı, buzlanma ve su damlaması olup olmadığı, cihazın durup durup kalkması gibi ayrıntıları aktarın; ekip doğru ekipmanla gelir, ikinci ziyaret gerekmez.
Bu takvime uyulduğunda bir split klimanın sorunsuz çalışma süresi belirgin biçimde uzar; bakımsız cihazlarda ise dördüncü beşinci sezonda kompresör veya kart kaynaklı büyük masraflar başlar. Randevu ve keşif için 0542 259 77 49 ya da 0212 422 60 76 numaralarından ulaşabilirsiniz. Mayor bağımsız teknik servistir; yazıda geçen tip ve özellik adları yalnızca cihazı tarif etmek amacıyla kullanılmıştır.