Buzdolabı kokusu şikâyetiyle gittiğim evlerin çoğunda müşteri kapıyı açar açmaz aynı cümleyi kurar: "Her şeyi boşalttım, sirkeyle sildim, iki paket karbonat koydum, yine geçmedi." Haklıdırlar da. Çünkü kokunun kaynağı çoğu zaman gözle görülen raflarda değil; arka duvardaki birkaç milimetrelik drenaj deliğinde, kompresörün üstündeki tahliye tavasında ya da kapı contasının körük kıvrımlarında saklıdır. Görmediğiniz yeri temizleyemezsiniz, temizlemediğiniz yer de kokmaya devam eder.
Bu yazıda buzdolabı kokusunu kaynağına göre ayırıyorum: bozulmuş gıdadan gelen keskin koku, tıkalı tahliyeden gelen bataklık kokusu, contadan gelen küf kokusu ve fan kanalından gelen ekşi koku birbirinden farklı davranır, farklı çözülür. Hangi kokunun nereden geldiğini burnunuzla ayırt etmeyi, her biri için hangi işlemi yapacağınızı, karbonat-kahve-aktif karbon üçlüsünden hangisinin gerçekten işe yaradığını ve hangi noktada elektrikli aletin içine girmeyi bırakıp servis çağırmanız gerektiğini adım adım anlatıyorum.
Anlatılanların büyük kısmı ev kullanıcısının kendi başına, fişi çekili bir dolapta güvenle yapabileceği işler. Fan sökümü, evaporatör kapağı açma ve defrost rezistansı bölgesine müdahale ise ayrı başlık; oraya girmeyin, sebebini de yazdım.
Buzdolabı Kokusunun Gerçek Kaynakları Nerededir?
Buzdolabı kapalı, nemli ve serin bir kutudur. Bu üçlü, bakteri ve küf için elverişli bir ortam yapar. Soğuk üremeyi yavaşlatır ama durdurmaz; soğuğa dayanıklı bakteriler 4 derecede rahatça çoğalır ve ortaya çıkardıkları kükürtlü bileşikler o tanıdık ekşi-küflü kokuyu yapar. Kokuyu yenmek için önce hangi kaynaktan geldiğini ayırmak gerekir.
Kokuyu burnunuzla ayırt etmek
- Keskin, ekşi, gıdaya benzeyen koku: Bozulmuş bir ürün var. Genellikle sebzeliğin altında ezilmiş bir salatalık, poşetin dibinde sızmış et suyu, kapağı tam kapanmamış yoğurt veya arka rafta unutulmuş bir kap yemek.
- Bataklık, durgun su kokusu: Drenaj deliği tıkalı ya da tahliye tavası kirli. Kapıyı açtığınızda ilk saniyede vurur, kapağı kapatıp tekrar açınca yine gelir.
- Rutubet, küf, bodrum kokusu: Kapı contasının körüklerinde küf var. Contayı parmakla ovup kokladığınızda aynı kokuyu alırsınız.
- Fan çalışınca gelen, dolap durunca kesilen koku: No-frost dolapta fan kanalı veya evaporatör bölgesi kirlenmiş demektir.
- Plastik, kimyasal, yeni eşya kokusu: Yeni dolaplarda ilk haftalarda görülür, temizlik ve havalandırmayla geçer.
Hangi gıdalar kokunun asıl sorumlusu olur?
Koku şikâyetinde dolabı boşaltırken en sık aynı ürünlerle karşılaşıyorum: poşetin dibinden sızan çiğ tavuk ve kıyma suyu, sebzeliğin köşesinde ezilip sulanmış salatalık ile marul yaprağı, ağzı gevşek kapatılmış tulum peyniri, kapağı çatlak zeytinyağlı yemek kabı, açılıp unutulmuş krema ve kapı rafının arkasında kalmış salça kavanozu. Ortak özellikleri sıvı vermeleridir. Sıvı verdiği anda koku raf yüzeyinde kalmaz; cam rafın çerçevesinden, çekmece kızağının boşluğundan aşağı iner ve arka duvardaki oluğa ulaşır. Yani "kokan ürünü attım" dediğiniz anda bile bıraktığı sıvı dolabın içinde yolculuğuna devam etmiş olur.
Neden gıdayı atınca koku geçmiyor?
Buzdolabının iç gövdesi genelde ABS veya HIPS plastiktir; gözenekli değildir ama yüzeyindeki mikro çiziklerde ve birleşme yerlerinde yağ filmi tutar. Sızan sıvı da raf yuvalarının, sebzelik kızaklarının ve arka duvar kanallarının kenarından altına akar. Sızan et suyu bir kez drenaj oluğuna girip tıkalı deliğin önünde biriktiğinde, siz üstteki rafı ne kadar silerseniz silin koku kaynağı yerinde durur. Bu yüzden temizliğin sırası önemlidir: önce tahliye hattı, sonra gövde ve conta, en son koku emici. Sırayı ters çevirdiğinizde harcanan emek boşa gider, üç gün sonra koku aynı şiddetle döner.
Drenaj Deliği ve Tahliye Tavası: Kokunun Bir Numaralı Adresi
Sahada gittiğim koku şikâyetlerinin yarısından fazlası tek bir noktada bitiyor: soğutucu bölmenin arka duvarının en alt ortasındaki küçük tahliye deliği. Bu delik, arka duvarda yoğuşan suyu bir hortumla dışarı, kompresörün üstündeki tahliye tavasına taşır. Çapı modele göre değişir, çoğu ev tipi dolapta 6-10 mm arasındadır ve içinde birçok modelde bir plastik yönlendirme pimi ya da silikon kapak bulunur.
Delik nasıl tıkanır?
Sebzelikten buharlaşan nem, kırıntılar, dökülen süt ve çorba artığı, poşet parçaları oluğa akar. Bunlar deliğin ağzında jöleleşmiş bir tabaka oluşturur. Delik tıkanınca su oluğun içinde durur, orada bakteri ürer ve dolap her açıldığında o durgun su kokusu içeri savrulur. İleri aşamada su sebzeliğin altında birikir; "buzdolabımın altında su var" şikâyetinin de kaynağı budur. Yani göl gibi su ve koku çoğu zaman aynı arızanın iki yüzüdür. Bunu ayırt etmenin kolay yolu var: sebzeliği çıkarıp alt tablayı kurulayın, dolabı bir gün normal çalıştırın. Ertesi gün aynı yerde yine su varsa tahliye hattı akmıyor demektir.
Deliği açmanın doğru yolu
- Dolabın fişini çekin. Sebzelikleri ve alt rafı çıkarın.
- Arka duvarın alt ortasındaki oluğu ve deliği görün. İçinde pim varsa dikkatlice çıkarın, kaybetmeyin; o pim su akışını yönlendirdiği gibi hortumun buz tutmasını da geciktirir.
- Yumuşak, esnek bir tel veya pipet temizleyici, tercihen 60-70 cm boyunda ince bir boru fırçasıyla deliği nazikçe zorlayın. Sert metal şiş ya da kırılıp içeride parça bırakabilecek tahta çubuk kullanmayın.
- Bir enjektör veya küçük plastik şırıngayla ılık suya bir tatlı kaşığı karbonat karıştırıp delikten yavaşça basın. Su elinizi yakmayacak ılıklıkta olsun; kaynar su hem plastiği zorlar hem oluğu çatlatabilir. Suyun arkadan tavaya aktığını duyacaksınız.
- Son olarak temiz ılık suyla durulayın, oluğu bezle kurulayın ve pimi yerine takın.
Tahliye hortumu tavaya oturuyor mu?
Delikten bastığınız su rahat akıyor ama koku sürüyorsa hortumun ucuna bakın. Hortum, dolabın arka alt bölgesinde tavanın üstüne gelecek şekilde sabitlenmiştir. Taşıma sırasında, dolabı çekip iterken veya arka sacı sökülmüş bir dolapta bu uç yerinden kayabilir. Uç tavayı ıskalıyorsa su kompresör tablasına ve zemine damlar, orada kuruyup kokan bir tortu bırakır. Kokunun dolabın içinden değil arkasından, oda tarafından geldiğini fark ediyorsanız ilk bakacağınız yer burasıdır.
Tahliye tavası unutulmasın
Delikten inen su, dolabın arkasında kompresörün üzerindeki siyah plastik buharlaşma tavasında toplanır. Kompresörün ısısıyla buharlaşması beklenir ama suyla birlikte inen gıda artığı buharlaşmaz, yıllarca orada kalır ve kabuk bağlar. Tava dolu ve kirliyse koku hem arkadan odaya hem de hortum yoluyla dolabın içine geri vurur. Dolabı duvardan ayırıp fişi çekili haldeyken tavayı kontrol edin. Birçok modelde tava elle çekilerek çıkar; çıkmıyorsa zorlamayın, bir kap ılık deterjanlı suyla yerinde yıkayıp süngerle sıyırın. Tavanın hemen altında kompresör ve elektrik bağlantıları olduğu için suyu taşırmayın, sünger ve nemli bez yeterlidir.
Kapı Contası Küfü, Fan Kanalı ve Gövde Emilimi
Drenajı açtınız, bozulmuş gıdayı attınız, koku hâlâ var diyorsanız sıradaki üç nokta neredeyse kesin sonuç verir.
Kapı contası: gözden kaçan küf yatağı
Conta, içinde mıknatıslı şerit bulunan körüklü bir lastiktir. Körüklerin iç kıvrımı kapı her açıldığında oda havasıyla temas eder, orada yoğuşan nem kurumaz ve siyah-yeşil küf tutar. Bu küf hem kokar hem contayı sertleştirip sızdırma yapar. Temizliği basit: eski bir diş fırçası, ılık su ve bir tatlı kaşığı karbonat. Körükleri tek tek açıp fırçalayın, bezle silin, kuru bezle tam kurulayın. Alt köşelerdeki birleşme noktalarını atlamayın, küf en çok orada tutar. Ayda bir yapılırsa conta hem kokmaz hem uzun süre esnekliğini korur. Çamaşır suyu kullanmayın; lastiği kısa sürede çatlatır ve conta değişimi maliyeti temizlikten çok daha yüksektir.
No-frost fan kanalı ve arka kapak
No-frost dolaplarda soğuk hava, dondurucudaki evaporatörden bir fanla üfürülür ve kanallar üzerinden soğutucuya dağılır. Bu kanalların ağızlarında zamanla nem, toz ve gıda buharı birikir. Kokunun sadece dolap çalışırken gelip kompresör durunca kesilmesi bu bölgeyi işaret eder. Kanal ağızlarını ve üfleme deliklerinin çevresini bir bez ve ılık karbonatlı suyla silebilirsiniz; bezi sıkın, kanal içine su kaçırmayın. Ancak arka plastik kapağı sökmeye kalkmayın: kapağın arkasında evaporatör lamelleri, defrost rezistansı, defrost termostatı ve sensör kabloları vardır. Yanlış takma sonrası kanal sızdırır, lamel buzlanır ve soğutmama arızası çıkar; o iş ayrı bir müdahaledir.
İç gövde, raf yuvaları ve çekmece kızakları
Plastik gövde uzun süre kokuya maruz kalırsa yüzeydeki mikro çiziklerde yağ filmi tutar. Sarımsaklı yemek, balık, tulum peyniri ve kesilmiş soğan kokusu böyle tutunur. Çözüm mekaniktir: raf ve çekmeceleri tamamen çıkarıp ayrı yıkamak, gövdeyi karbonatlı suyla silmek, raf ray yuvalarının ve çekmece kızaklarının kör noktalarını fırçalamak. Sebzelik çekmecesinin altındaki tabla ile kızak arasındaki iki üç milimetrelik boşluk, koku şikâyetlerinde en çok kirli çıkan yerdir; oraya ince bir bezi tornavida sapına sarıp geçirin. Cam rafları sıcak suya sokmayın; buzdolabından yeni çıkmış soğuk camda ani ısı farkı çatlamaya yol açar, önce oda sıcaklığına gelsin, sonra ılık suyla yıkayın.
Karbonat, Kahve, Aktif Karbon: Hangisi Gerçekten İşe Yarıyor?
Bu maddelerin hiçbiri kokunun kaynağını yok etmez, sadece havadaki koku molekülünü tutar veya nötrler. Kaynak duruyorsa birkaç gün sonra koku geri gelir. Yine de temizlikten sonra kullanıldıklarında aralarında ciddi fark var. Aşağıdaki tabloyu sahada gördüğüm sonuçlara göre çıkardım.
| Yöntem | Nasıl çalışır | Etki süresi | Gerçek performans |
|---|---|---|---|
| Karbonat (açık kapta) | Asidik koku bileşiklerini kimyasal olarak nötrler | Üç dört hafta | Ekşi ve süt kaynaklı kokularda iyi; sarımsak ve balık kokusunda zayıf |
| Karbonatlı su ile silme | Yüzeydeki yağ filmini ve kalıntıyı çözer | Kalıcı, kaynak gider | En etkili kullanım; karbonat emici olarak değil temizleyici olarak değerlidir |
| Aktif karbon | Gözenekli yapı koku molekülünü fiziksel olarak tutar | İki üç ay | Geniş koku yelpazesinde en güçlü emici; hazır dolap filtrelerinin içeriği de budur |
| Kahve çekirdeği | Kendi güçlü aroması kokuyu maskeler, çok az emer | İki üç hafta | Gidermez, örter; süt ürünlerine ve tereyağına kahve kokusu geçirir |
| Yarım limon veya sirke kabı | Asidik buhar bazı bazik kokuları dengeler | Bir hafta | Zayıf ve kısa; limonun kendisi küflenip yeni koku kaynağına dönüşür |
| Gazete kâğıdı | Nemi ve kokuyu emer | Bir iki hafta | Uzun süre boş kalacak dolapta işe yarar, dolu dolapta pratik değil |
| Ozon veya iyonizer cihaz | Koku molekülünü oksitler | Cihaz çalıştıkça | Kaynak temizlenmeden alınan sonuç geçicidir; kapalı hacimde aşırı kullanım sakıncalı |
Pratik sıralama
Kokuyla ciddi mücadelede sıralamam şudur: kaynağı temizle, karbonatlı suyla sil, bir gün kapı aralık havalandır, sonra 150-200 gram aktif karbonu delikli veya ağzı açık bir kapta üst rafın arkasına koy. Aktif karbonu fan üfleme deliğinin karşısına denk getirirseniz no-frost dolapta hava sürekli üzerinden geçer ve verim artar. Karbonatı emici olarak kullanacaksanız kutunun kapağını tamamen açın; folyoyu birkaç yerinden delmek yetmez, hava teması ne kadar çoksa o kadar tutar. Aktif karbonu üç ayda bir yenileyin, doyduğunda tuttuğu kokuyu geri salmaya başlar. Kapı içinde fabrika çıkışı koku filtresi olan modellerde de mantık aynıdır: filtre süresi dolduğunda kokuyu tutan parça, kokunun kaynağına dönüşür.
Adım Adım Buzdolabı Koku Giderme Uygulaması
Aşağıdaki işlem, ortalama bir çift kapılı dolapta 60-90 dakika sürer. Sıcak havada yapıyorsanız gıdaları soğutucu çantaya veya buz aküsüyle dolu bir kovaya alın.
Hazırlık
Fişi prizden çekin. Sadece termostatı kapatmak yetmez; ıslak bezle çalışırken elektrik kesik olmalıdır. Dondurucudaki ürünleri kalın havluya sarılı şekilde bir kutuya alın, kutunun kapağını kapatın. Kapalı ve iyi sarılmış bir kutuda ürünler bu işlem süresince rahatlıkla dayanır. Yanınıza iki kova, bir diş fırçası, ince bir boru fırçası, şırınga, birkaç mikrofiber bez ve karbonat alın; işin ortasında malzeme aramak dolabın açık kalma süresini uzatır.
Temizlik solüsyonu
Bir litre ılık suya iki yemek kaşığı karbonat karıştırın. Contalar ve inatçı lekeler için ayrı bir kapta bir litre suya üç yemek kaşığı beyaz sirke hazırlayın. Karbonatla sirkeyi aynı kapta karıştırmayın; birbirini nötrler, elinizde köpürmüş bir tuzlu su kalır ve iki maddenin de etkisi biter. Bulaşık deterjanını sadece çıkarılabilir parçalarda, lavaboda kullanın; gövdede kullanırsanız durulaması zor olur ve kalan köpük filmi yeni koku tutar.
Sıra
- Tüm raf, kapak rafı ve çekmeceleri çıkarın. Lavaboda ılık deterjanlı suyla yıkayıp iyice kurulayın.
- Arka duvardaki drenaj oluğunu ve deliğini yukarıda anlattığım gibi açın, ılık karbonatlı su basın.
- Gövdeyi yukarıdan aşağıya doğru karbonatlı bezle silin. Raf yuvalarının içini, kapı iç yüzeyini, ışıklık kenarını ve kapı çıtalarının altını atlamayın.
- Contanın körüklerini diş fırçasıyla fırçalayın, sirkeli bezle silin, kuru bezle kurutun.
- Dolabı duvardan ayırıp arka alttaki tahliye tavasını çıkarın veya yerinde yıkayın. Kondenser peteğindeki tozu fırçayla alın; kirli petek soğutmayı düşürüp kompresörün çalışma süresini uzattığı ve iç nemi artırdığı için dolaylı olarak koku yapar.
- Kapıları 30-45 dakika açık bırakıp iç yüzeylerin tamamen kurumasını bekleyin. Nemli yüzeye gıda koymak kokuyu bir haftada geri getirir.
- Fişi takın, soğutucu 4 derece, dondurucu eksi 18 derece olacak şekilde ayarlayın, boş halde bir saat çalıştırın, sonra gıdaları kapalı kaplarda yerleştirin ve aktif karbonu yerine koyun.
Bu işlemi tam yaptığınız halde koku bir hafta içinde geri geliyorsa artık hijyen sorunu yoktur; aşağıdaki servis başlığındaki maddelere bakın.
Koku Gıdaya, Buza ve Su Sebiline Geçtiyse
Koku bir süre dolapta kaldıysa yalnız havayı değil içindekileri de etkiler. Temizlik sonrası "hâlâ kokuyor" denen durumların bir kısmı aslında dolabın değil, geri konan ürünlerin kokmasıdır.
Kokuyu en çok tutan ürünler
Yağ oranı yüksek ve gözenekli her şey koku emer. Tereyağı, margarin, krema, kaymak ve kaşar gibi ürünler açık bırakıldığında kokuyu içine alır ve temizlikten sonra dolaba geri koyduğunuzda kaynak yeniden kurulmuş olur. Yumurta kabuğu gözeneklidir, uzun süre kokulu ortamda kalan yumurta kırıldığında kokuyu belli eder. Aynı şey açık kalmış pirinç, un ve ekmek için de geçerlidir. Ağır koku yaşanmış bir dolapta temizlik sonrası bu ürünleri geri koymak yerine yenilemek en pratik çözümdür; kapalı cam kapta duranlar sorunsuzdur.
Buz kabı ve buz küpleri
Buz, kokuyu şaşırtıcı derecede iyi tutar. Dondurucuda koku yaşandıysa buz kabındaki tüm küpleri dökün, kabı ılık karbonatlı suyla yıkayıp tamamen kurulayın ve yeniden doldurun. Otomatik buz yapıcılı modellerde ilk iki dolumun buzunu kullanmadan atın. Buz hâlâ kokuluysa sorun kap değil, dondurucu içindeki açık bir üründür; dondurucudaki her şeyin ağzının kapalı olduğundan emin olun.
Su ve buz sebilli modeller
Kapıdan su veren modellerde ayrı bir hat vardır: su haznesi veya şebeke bağlantısı, hat boyunca ilerleyen hortum, varsa su filtresi ve kapı önündeki damlama tepsisi. Su uzun süre kullanılmadığında hortumda durur ve tatsız bir koku alır; birkaç bardak su akıtıp hattı tazelemek çoğu zaman yeter. Damlama tepsisi ise kendi başına bir koku kaynağıdır, çıkarılıp yıkanması gerekir. Filtre değişim aralığı modele göre değişir, kullanma kılavuzundaki süreyi takip edin.
No-Frost ve Statik Dolap Farkı, Marka-Model Notları
Koku davranışı dolabın soğutma tipine göre değişir. Bunu bilmek boşuna uğraşmayı önler.
Statik (damlatmalı) dolaplar
Arka duvarda ince buz tabakası oluşur, kompresör durunca erir ve oluktan drenaja akar. Bu tip dolaplarda tıkalı drenaj çok daha hızlı koku yapar, çünkü arka duvardan inen su miktarı fazladır. Buna karşılık zorlanmış hava dolaşımı olmadığı için koku bölmeler arası daha az taşınır; kokuyu genelde kaynağın olduğu rafın çevresinde bulursunuz. Statik dolapta arka duvarın buz tutması normaldir, kalınlaşması ise kapı sızdırması veya sık kapı açma işaretidir.
No-frost dolaplar
Fan sürekli hava dolaştırdığı için tek bir bozuk üründen çıkan koku kısa sürede tüm soğutucuya, bazı modellerde kanal üzerinden dondurucuya kadar yayılır. Bu yüzden no-frost dolaplarda "her şey kokuyor" tablosu tek bir kaynaktan gelebilir; bir bozuk kap yemek bütün dolabı kokutur. Buna karşılık iç ortam daha kuru olduğundan küf üremesi statik dolaplara göre yavaştır ve conta kaynaklı koku daha az görülür.
Marka ve model farkları
- Arçelik, Beko, Altus grubu: Drenaj deliğinde çoğunlukla plastik yönlendirme pimi bulunur. Pim çıkarılmadan delik açılmaya çalışılırsa hem pim kırılır hem hat tam açılmaz. Bazı üst segment modellerde kapı içinde değiştirilebilir aktif karbon koku filtresi vardır; filtre doyduğunda kokuyu tutmak yerine kendisi kokabilir.
- Bosch, Siemens, Profilo: Soğutucu arka duvar yüzeyi düzdür, drenaj oluğu dar olduğu için kırıntı birikimine daha hassastır. Sebzelik üstündeki cam rafın çerçevesi ile cam arasına sızan sıvı gözden kaçar; o rafı sökmeden temizlemek çoğu zaman yetmez.
- Samsung, LG gide-gel (side by side) modeller: Sebzelik nem kontrollü kapalı bölme olduğundan içinde biriken sıvı geç fark edilir. Bu modellerde su ve buz sebilinin damlama tepsisi ile tahliye kanalı ayrı bir koku kaynağıdır, düzenli boşaltılmalıdır.
- Vestel, Regal, Grundig: Tahliye hortumunun tavaya oturma noktası zamanla kayabilir; hortum tavaya girmiyorsa su kompresör bölgesine damlar ve orada kokan bir tortu oluşur.
Marka adlarını yalnızca yerleşim farkını anlatmak için yazıyorum; her modelin iç düzeni kendi kullanma kılavuzunda gösterilir ve detaylar modele göre değişir. Mayor bağımsız bir teknik servistir, marka ayrımı yapmadan çalışır.
Buzdolabı Kokusunda Sık Yapılan Hatalar
Bu hataların hepsini defalarca gördüm; bazıları kokuyu geçirmemekle kalmıyor, dolaba kalıcı zarar veriyor.
- Doğrudan çamaşır suyuyla silmek: Klor kokusu plastiğe siner, haftalarca çıkmaz. Ayrıca conta lastiğini ve alüminyum yüzeyleri bozar. Gıda konan bir hacimde klorlu ürün tercih etmeyin.
- Oda spreyi veya parfüm sıkmak: Koku molekülünü ortadan kaldırmaz, üstüne biner. Ortaya çıkan karışım daha rahatsız edicidir ve yağlı gıdalar bu kokuyu emer.
- Sadece raf silip drenajı atlamak: En yaygın hata. Görünen yeri temizleyip kokunun geçmesini beklemek, kaynağı yerinde bırakmak demektir.
- Kapalı kutuda karbonat bırakmak: Hava teması olmayan karbonat hiçbir şey emmez. Kap geniş ağızlı, sığ ve tamamen açık olmalıdır.
- Sıcak suyla cam raf yıkamak: Soğuk cam ani sıcak suda çatlar. Yedek cam raf bedeli, temizlik masrafının kat kat üstündedir.
- Buzu bıçak veya tornavidayla kırmak: Statik dolaplarda evaporatör borusu arka duvarın hemen altındadır. Delinen boruda gaz kaçağı olur, dolap tamamen soğutmayı bırakır. Bu, tamiri en pahalı hatalardan biridir.
- Gıdayı açıkta saklamak: Kesilmiş soğan, peynir, sucuk ve pişmiş yemek kapalı kapta durmalıdır. Streç film tek başına koku bariyeri değildir, kapaklı cam kap çok daha iyi sonuç verir.
- Kokuyu geçirmek için termostatı en soğuğa almak: Kokuyu azaltmaz, elektrik tüketimini ve arka duvardaki yoğuşmayı artırır.
- Temizlik sonrası dolabı ıslakken kapatmak: Kalan nem, ilk saatlerde küf üremesini yeniden başlatır.
- Dolabın altına havlu serip suyu görmezden gelmek: Sebzelik altındaki su bir belirtidir. Kurulayıp geçmek, tıkalı hattın kokusunu her gün yeniden üretmek demektir.
Güvenlik: Kesinlikle Yapılmaması Gerekenler
Buzdolabı hem elektrikli hem basınçlı gaz devreli bir cihazdır. Temizlik sırasında birkaç kural pazarlık konusu değildir.
- Fişi çekmeden ıslak temizlik yapmayın. İç aydınlatma soketi, sensör kabloları ve kapı anahtarı şebeke hattına yakındır. Termostatı sıfıra almak elektriği kesmez.
- Arka plastik kapağı ve evaporatör bölgesini açmayın. Arkasında defrost rezistansı ve sensör bağlantıları vardır. Kapak yanlış oturursa kanal sızdırır, dolap buzlanır.
- Buhar makinesi veya sıcak hava tabancası kullanmayın. İç gövde plastiği yüksek sıcaklıkta deforme olur, kabarır ve yalıtım köpüğüne su kaçar. Yalıtıma giren su kalıcı koku ve soğutma kaybı demektir.
- Delici aletle buz kırmayı denemeyin. Evaporatör borusu incedir, küçük bir darbe bile delip gaz kaçağı yapar.
- Kompresör ve kondenser bölgesine su dökmeyin. Arka temizlikte nemli fırça kullanın, hortum tutmayın.
- Amonyaklı ürünle klorlu ürünü birleştirmeyin. Kapalı mutfakta zehirli gaz açığa çıkar. Karbonat ve sirke güvenlidir ama aynı anda kullanmak da gereksizdir.
- Dolaba naftalin, kâfur veya gıdaya uygun olmayan kimyasal koku giderici koymayın. Bu maddeler gıdaya geçer.
- Küflü ürünü poşetleyip kapalı şekilde atın ve işlem sonrası ellerinizi yıkayın; küf sporlarını mutfağa dağıtmayın. Küf lekesi olan yüzeyi silerken tek kullanımlık bez tercih edin.
- Dolabı yatırarak taşımayın. Kompresör yağı soğutma devresine kaçar, sonrasında hem performans hem koku sorunu büyür.
Ne Zaman Teknik Servis Gerekir?
Anlattığım temizliği tam yapmanıza rağmen koku bir hafta içinde geri geliyorsa artık hijyen değil, mekanik bir sorun vardır. Aşağıdaki durumlarda kendi başınıza uğraşmayı bırakın.
- Drenaj deliği açılmıyor veya bastığınız su geri geliyorsa: Tıkanıklık delikte değil, dolabın arkasındaki tahliye hortumundadır. Hortumun sökülüp temizlenmesi gerekir.
- Temizlikten sonra sebzelik altında yeniden su birikiyorsa: Oluk eğimi kaymış, hortum yerinden çıkmış veya no-frost modelde defrost sistemi düzgün çalışmıyordur.
- Dondurucu arka duvarında kalın buz tabakası oluşuyorsa: Defrost rezistansı, defrost termostatı veya sensör arızası olabilir. Eriyen suyun kontrolsüz akması hem koku hem soğutma kaybı yapar.
- Koku sadece dolap çalışırken geliyor ve fan sesi değişmişse: Fan yatağı veya kanal içi kirlenmesi söz konusudur, kanal söküm gerektirir.
- Conta körükleri sertleşmiş, kapı A4 kâğıdını tutmuyorsa: Sızdıran kapı sürekli nem alır, küf her temizlikten sonra geri gelir. Testi basit: kâğıdı kapıya sıkıştırıp çekin, kolayca çıkıyorsa o bölgede sızdırma vardır ve conta değişimi ya da kapı ayarı gerekir.
- Arkadan, kompresör bölgesinden yanık ya da ağır tortu kokusu geliyorsa: Elektriksel bir sorun olabilir. Dolabı fişten çekip servis çağırın.
Bu tip işler için Mayor teknik servise 0542 259 77 49 veya 0212 422 60 76 numaralarından ulaşabilirsiniz. Mayor bağımsız bir servistir; ekip modele göre drenaj hattı, tahliye tavası, fan ve conta kontrolünü tek ziyarette yapar.
Kokunun Tekrarını Engelleyen Bakım Düzeni
Bir kez temizlenmiş dolabın tekrar kokması, düzenin kurulmamasındandır. Müşterilerime verdiğim takvim şu şekilde işliyor.
Haftalık
Bozulmaya en yakın ürünleri gözden geçirin: açılmış süt, pişmiş yemek, kıyma ve peynir. Sebzeliğin dibine kâğıt havlu serin, haftada bir değiştirin. Nem emen kâğıt, sebzelerin çürümesini geciktirir ve dökülen suyu tutar.
Aylık
Kapı contasının körüklerini karbonatlı suyla fırçalayın ve kurulayın. Arka duvardaki drenaj deliğine bir şırınga ılık karbonatlı su basın; tıkanmadan önce açık tutmak, tıkandıktan sonra açmaktan çok daha kolaydır. Kapı raflarını çıkarıp yıkayın, çünkü şişe dipleri ve kavanoz altları en çok kirlenen yerdir.
Altı ayda bir
Dolabı duvardan ayırıp tahliye tavasını boşaltıp yıkayın, arka kondenser peteğinin tozunu süpürgenin fırça ucuyla alın. Varsa kapı içindeki aktif karbon koku filtresini değiştirin. Termostat ayarını kontrol edin; soğutucu için 4 derece, dondurucu için eksi 18 derece doğru aralıktır.
Günlük alışkanlıklar
- Sıcak yemeği doğrudan dolaba koymayın. Buharı iç nemi yükseltir, yoğuşmayı ve küfü artırır.
- Her ürünü kapaklı kapta saklayın. Balık, sucuk, sarımsaklı ve soğanlı yiyecekleri çift kat kapalı tutun.
- Dolabı tıka basa doldurmayın. Raflarda hava dolaşımı için parmak genişliğinde boşluk bırakın; hava dolaşamayan noktada sıcaklık yükselir ve bozulma orada başlar.
- Kapıyı uzun süre açık bırakmayın. Giren sıcak nemli hava arka duvarda yoğuşur ve drenaj yükünü artırır.
- Poşetli et ve tavuğu doğrudan rafa koymayın; kenarları yüksek bir kaba yerleştirin, sızıntı oluğa gitmesin. Çiğ ürünleri en alt rafa alın, altındaki hiçbir şeye damlamasın.
- Uzun süre evden ayrılacak ve dolabı boşaltacaksanız fişi çektikten sonra kapağın tam kapanmaması için araya katlanmış bir bez sıkıştırın; kapalı ve boş bir dolap iki haftada küf kokar.
Bu düzen oturduğunda buzdolabı koku sorununu neredeyse tamamen ortadan kaldırırsınız. Kokuyla mücadelede en verimli yatırım, ayda on dakikalık conta ve drenaj bakımıdır.