Bosch Bulaşık Makinesi Çalışmıyor

Bosch'ta "çalışmıyor" şikâyeti üç ayrı tabloyu birden anlatıyor

Bosch bulaşık makinesi çalışmıyor şikâyeti, servis defterinde tek bir arıza değil, birbirinden bağımsız üç tabloyu birden anlatıyor. Telefonda ilk sorduğum soru hep aynı: açma tuşuna bastığınızda panelde ya da kapak açıkken tuş takımında herhangi bir ışık var mı? Cevap arıza ağacını ikiye böler, üçüncü dalı da kullanıcının kendi tarifi belirler.

Birinci tablo tamamen ölü makine. Açma tuşuna basıyorsunuz, hiçbir LED yanmıyor, ekranlı Serie 6 ve Serie 8 gövdelerde rakam görünmüyor, zemine düşen InfoLight noktası gelmiyor, kapak açıkken kart üzerinden röle tıkırtısı bile duyulmuyor. Burada besleme hattında, kapak kilidi modülünde ya da güç kartının besleme katında kopukluk vardır; makinenin beyni hiç uyanmamıştır.

İkinci tablo uyanık ama hareketsiz makine. Panel yanıyor, program seçiliyor, Eco veya hızlı programın süresi ekranda görünüyor, kapağı kapatıp Start tuşuna basıyorsunuz, kapak uyarısı sönüyor, sonrasında hiçbir şey olmuyor ya da süre bir yerde donup kalıyor. Kart görevini yapıyor, ama bir sensör veya aktüatör kartın beklediği geri bildirimi göndermiyor.

Üçüncü tablo çalışıyor ama yıkamıyor. Makine süreyi sayar, sonunda biter, kapağı açtığınızda tabaklar kuru toz deterjanla kaplıdır veya deterjan kutusu ağzına kadar doludur. Kullanıcı buna da çalışmıyor der. Burada sirkülasyon pompası, akışlı ısıtıcı veya püskürtme kolları devrede değildir.

Bosch'un başlangıç sırasını bilmek işi neden yarıya indirir

Bosch bulaşık makineleri Start tuşundan sonra değişmeyen bir sıra izler ve her adım bir öncekinin onayını bekler. Önce kapak kilidi kontağı kapanır, sonra tahliye pompası yarım dakika ile bir dakika arasında ön boşaltma yapar, yani makine su almadan önce boşaltır. Ardından giriş valfi açılır, akış ölçer darbe üretmeye başlar, hedef seviyeye gelince valf kapanır, sirkülasyon motoru döner ve en son ısıtıcı devreye girer.

Makinenin bu zincirin hangi halkasında takıldığını kulakla bulmak arızayı yarı yarıya daraltır. Start tuşundan sonra hiç ses gelmiyorsa kilit ya da karttır. Uğultu gelip suyun akmaması valf veya musluk tarafıdır. Su alıp bir iki dakika sonra durması akış ölçer, seviye şalteri veya ısıtıcı bloğudur. Bu dinleme testini müşteriye telefonda yaptırır, gideceğim adrese parçayı yanımda götürürüm.

Hiç ışık vermeyen Bosch bulaşık makinesinde nedenler

Nedenleri Bosch gövdelerinde sahada karşılaştığım sıklığa göre sıralıyorum. İlk üç madde bu tablonun büyük çoğunluğunu oluşturuyor.

1. Priz, sigorta ve kaçak akım rölesi

Bulaşık makinesi çoğunlukla tezgâh altında, ıslak alan hattına bağlı ve elle erişilmesi zor bir prizdedir. Kaçak akım rölesinin atmış olması çok yaygındır; akışlı ısıtıcının zamanla nem alması küçük bir kaçak üretir. Ayırt edici belirti: sigorta kutusunda kaçak akım kolunun ortada asılı kalması veya mutfak devresi otomatiğinin düşmesi. Sigortayı kaldırır kaldırmaz tekrar atıyorsa gövdeye ciddi bir kaçak vardır, ısrar etmeyin. Bir süre çalışıp ısıtma adımında atıyorsa bu klasik ısıtıcı kaçağıdır.

2. Kapak kilidi modülü ve mandal ayarsızlığı

Bosch'ta kapak kilidi yalnızca kapıyı tutmaz; modele göre ya sadece yük hattını ya da kartın besleme hattını taşıyan seri bir kontak içerir. Bu yüzden bazı gövdelerde kilit arızasında panel yanar, bazılarında makine tümden ölür. Ankastre modellerde mobilya kapağının ağırlığı menteşe yayını zamanla yorar, kapak birkaç milimetre düşer, mandal dile tam oturmaz. Ayırt edici belirti: kapağı avuçla ittirerek kapattığınızda makine uyanıyor, normal kapattığınızda ölü kalıyor. Bu tarif neredeyse kesin kilit veya hiza sorunudur.

3. Güç kartının besleme katı

Kart üzerindeki cam sigortanın atması, besleme trafosunun primer sargısının açık devre olması veya anahtarlamalı besleme katındaki kondansatörün şişmesi makineyi tümüyle susturur. Kapak açıkken hiçbir röle sesi gelmemesi, kart çıkarıldığında baskı devrede kararmış bölge görülmesi tipiktir. Bu ölçüm işidir; kart üzerinde körü körüne parça değişimi yapılmaz, önce besleme katı ve röle sürücüleri ölçülür.

4. Menteşe bölgesindeki kablo demeti

Alt menteşenin yanından geçen demet binlerce açma kapama sonrası yorulur, tellerden biri kılıf içinde kırılır. Ayırt edici belirti: kapağı belirli bir açıda tutunca panel yanıyor, tam açınca veya sertçe kapatınca ölüyor. Tekrarlanabilir olmayan, aralıklı ölümlerde ilk buraya bakılır.

5. Ana anahtar mikro switch aşınması

Mekanik açma tuşlu eski Bosch gövdelerinde tuşun arkasındaki mikro anahtarın kontakları oksitlenir. Tuşa kuvvetlice veya üst üste bastığınızda makinenin uyanması bu arızanın imzasıdır. Dokunmatik panelli yeni gövdelerde ise tuş takımı kablosunun soketten çıkması aynı sonucu verir.

6. Ankastre montajda ezilen besleme kablosu

Makineyi nişe iterken arkadaki elektrik kablosunun tahliye rakoruna veya mobilya kadronuna sıkışması aylar sonra kopmayla biter. Makine öne çekilince çalışıp itilince ölüyorsa bu tabloyu düşünmek gerekir. Uzatma kablosu ve çoklu priz üzerinden beslenen makinelerde ise ısıtma anındaki akım, ucuz soketin kontaklarını yakar; soket ısınıyorsa bunu elinizle hissedersiniz.

Panel yanıyor ama program başlamıyorsa nereye bakılır

Bu tabloda kart sağlamdır, dolayısıyla arıza hemen her zaman sensör, valf veya pompa tarafındadır. Bosch'un başlangıç sırasına sadık kalarak bakılacak yerler şunlar.

Su girişi tarafı

Musluğun tam açılmamış olması, makineyi öne çekip iterken hortumun arkada bükülmesi ve giriş hortumu rakorundaki plastik eleğin kireç, kum ve tesisat pasıyla dolması ilk sıradadır. Bosch giriş hortumlarının musluk tarafındaki rakor ağzında ince bir süzgeç bulunur; şebeke suyu tortuluysa birkaç yılda tıkanır. Ayırt edici belirti: makine su alma sesi yerine valften gelen sürekli bir uğultu çıkarır ve süre saymaz.

Aquastop'lu Bosch hortumlarında rakor kutusunun içindeki emniyet valfi bir kez tetiklendiyse hortum kalıcı olarak kapanır ve dışarıdan bakınca kusursuz görünür. Tetiklenmiş Aquastop hortumu tamir edilmez, komple değişir. Bu hortumun makine tarafında elektrikli konnektörü bulunan tipleri de vardır; bunlar düz bir çamaşır makinesi hortumuyla değiştirilemez, orijinal muadili gerekir.

Tahliye tarafı

Bosch programa başlarken önce boşaltma yaptığı için, tahliye tarafındaki en küçük tıkanıklık makinenin hiç başlamamasına yol açar. Tekne altındaki tortu haznesi, tahliye pompası pervanesi veya lavabo sifonundaki bağlantı tıkalıysa süre ekranda görünse bile ilerlemez. Ayırt edici belirti: tekne tabanında birkaç santim durgun su ve tahliye anında zorlanan, boğuk uğultu. Pervaneye takılan klasikler zeytin çekirdeği, kürdan parçası, konserve etiketi ve kırık bardak camıdır.

Taban tavası şamandırası

Makinenin tabanındaki metal tavaya su sızmışsa şamandıra kalkar ve mikro anahtar kartı kilitler. Makine ya hiç başlamaz ya da kapalıyken bile tahliye pompasını sürekli çalıştırır. Ayırt edici belirti: fişi takar takmaz pompanın kendiliğinden çalışmaya başlaması ve InfoLight noktasının yanıp sönmesi. Kaynak genellikle sirkülasyon pompası keçesi, ısıtıcı bloğunun contası, tuz haznesi kapağı veya yorulmuş kapak contasıdır. Sızıntı bulunmadan tavayı boşaltmak, sorunu birkaç yıkama sonra geri getirir.

Sirkülasyon motoru ve akışlı ısıtıcı

Yeni nesil Bosch modellerinde ısıtıcı ile sirkülasyon pompası tek gövdededir; motor tarafı da fırçasız, kayışsız sessiz tiptedir. Bu blokta sarım, keçe veya ısıtıcı arızası varsa makine su alır, kısa süre çalışır ve kendini durdurur. Ayırt edici belirti: program başlar, bir ile üç dakika içinde tahliye devreye girer ve süre donar. Isıtıcının açık devre olduğu makinelerde ise program ısıtma adımında saatlerce bekler, süre hiç azalmaz.

Sensörlü programın yanılttığı durum

Bosch sensörlü programlar suyun bulanıklığına göre süreyi uzatıp kısaltır. Ekrandaki sürenin bir anda on beş dakika birden atlaması veya uzaması arıza değildir, sensörün karar değiştirmesidir. Bunu takılma sanıp programı iptal eden kullanıcı, makineyi yarı dolu tekneyle bırakır ve ertesi gün kokan durgun suyu arıza zanneder.

Belirti, neden ve yapılacak iş tablosu

Bosch hata kodları ve seri farkları

Bosch bulaşık makinelerinde hata kodu ekranlı gövdelerde E harfiyle görünür, ekransız Serie 2 ve Serie 4 gövdelerinde ise program lambalarının yanıp sönme sayısıyla ifade edilir. Ekransız bir makinede birinci program lambasının üç kez yanıp sönmesi, ekranlı bir gövdedeki koda karşılık gelir; hangi lambanın hangi koda denk düştüğü model koduna göre değiştiği için lamba sırasını ve sayısını not almak gerekir.

Kod karşılıkları model koduna göre küçük farklar gösterebilir; ekranda görünen kodu not edip parça değişimine ölçümle karar vermek gerekir.

Ankastre ile solo gövde farkı

Ankastre modellerde mobilya kapağının ağırlığı menteşe yayına ek yük bindirir. Yay ayarı yanlış olan makinede kapak kendi ağırlığıyla düşer, son santimde kendini çekip kapatamaz ve kilit dili tam oturmaz. Solo gövdelerde bu tablo neredeyse hiç görülmez; buna karşılık solo makinelerde taşınma sırasında tahliye hortumunun arka duvara ezilmesi ve tekne altındaki tavaya su kaçması çok yaygındır.

Zeolit kurutmalı üst seri modeller

Üst seri Bosch modellerdeki zeolit kurutma ünitesi kendi haznesi, fanı ve rezistansıyla ayrı bir devredir. Bu ünitenin arızası yıkamayı engellemez, yalnızca kurutmayı düşürür. Yıkıyor ama kurutmuyor şikâyetini çalışmıyor diye tarif eden kullanıcıda önce bu üniteye, parlatıcı ayarına ve son durulama sıcaklığına bakılır.

Kod okuma ve sıfırlama sırası

Aynı kod arka arkaya geliyorsa sıfırlamayla vakit kaybetmeyin. Kayıtlı kod ancak makine on dakika enerjisiz kaldığında düşer; kısa süreli fiş çekip takmak çoğu zaman kaydı silmez. Servis moduna girmek için kullanılan tuş kombinasyonları model koduna göre değişir; yanlış kombinasyon bir test programı başlatıp makineyi tam devir bir döngüye sokabilir, bu yüzden gelişigüzel denemeyin.

Servis çağırmadan önce güvenle yapabileceğiniz kontroller

Aşağıdaki adımların hepsi fiş çekili ve musluk kapalı halde, en fazla bir tornavidayla yapılır. Sırayı bozmayın; her adım bir sonrakini anlamlı kılar.

1. Fişi başka bir prizde deneyin. Mümkünse mutfak dışındaki bir prize, uzatma kablosu kullanmadan takın. Makine orada uyanıyorsa sorun tesisattadır.
2. Sigorta kutusunu gözle kontrol edin. Kaçak akım rölesi düşmüşse bir kez kaldırın. Yine atıyorsa makineyi fişten çekip sigortayı kaldırın; bu sefer atmıyorsa arıza kesin makinenin içindedir.
3. Kapağı iki elinizle bastırarak kapatın. Panel bu şekilde yanıyorsa kilit hizası bozuktur. Ankastre modellerde mobilya kapağını makineye tutturan vidaları gevşetip kapağı birkaç milimetre yukarı alarak geçici olarak düzeltebilirsiniz.
4. Musluğu ve giriş hortumunu kontrol edin. Musluk tam açık mı, hortum makinenin arkasında ezilmiş veya kıvrılmış mı bakın. Makineyi öne çekerken hortumu gerdirmeyin, rakor dişini zorlarsınız.
5. Giriş hortumu süzgecini temizleyin. Musluğu kapatın, rakoru sökün, içindeki plastik süzgeci çıkarıp diş fırçasıyla temizleyin ve sirkeli suda bekletin. Takarken lastik contayı yerine oturtmayı unutmayın.
6. Filtre setini sökün. Alt sepeti çıkarın, silindirik ince filtreyi saat yönünün tersine çevirip alın, altındaki kaba eleği kaldırın. Sıcak suda deterjanla fırçalayın, filtre yuvasının oyuğunda kalan artığı da alın.
7. Püskürtme kollarını çıkarın. Alt kol yukarı çekilerek, üst kol somunu çevrilerek çıkar. Delikleri kürdanla açın, kolları ters çevirip musluk altında yıkayın, içeride kalan kum tanelerini akıtın.
8. Tahliye pompası kapağına bakın. Filtreler çıktıktan sonra tabandaki kapağı kaldırın; bazı gövdelerde çeyrek tur çevrilerek çıkar. Pervaneyi elinizle bir tur döndürün, takılıyorsa yabancı cisim vardır.
9. Makineyi on dakika fişten çekik bırakın. Kart üzerindeki kilitlenmiş hata kaydı ancak bu sürede düşer, anlık çekip takmak çoğu zaman yetmez.
10. Boş ve deterjansız bir program çalıştırın. En kısa programı seçip makinenin hangi adımda takıldığını dinleyin: ön boşaltma sesi geliyor mu, valf açılıyor mu, su tekneye düşüyor mu. Bu bilgi teknisyen için altın değerindedir.

Kesinlikle kendi başınıza yapmamanız gerekenler

Bulaşık makinesi, suyla iki yüz yirmi voltun en yakın komşu olduğu ev aletidir. Yıllar içinde gördüğüm kazaların hemen hepsi aşağıdaki maddelerin ihlalinden çıktı.

• Fişi takılıyken arka veya alt paneli sökmeyin. Kart üzerindeki kondansatörler fiş çekildikten sonra da kısa süre yük taşır; panel açmadan önce fişi çekip birkaç dakika bekleyin.
• Isıtıcı bloğunun uçlarına ölçü aleti olmadan dokunmayın. Akışlı ısıtıcının uçları doğrudan şebeke gerilimindedir ve gövdesi tekne suyuna temas eder.
• Sürekli atan sigortayı ısrarla kaldırmayın. Kaçak akım koruması görevini yapıyor demektir; zorlamak elektrik çarpması riskidir.
• Kart üzerinde köprüleme yapmayın, cam sigortanın yerine tel sarmayın. Bu, arızanın kaynağını çözmediği gibi yangın riski yaratır.
• Tıkalı tahliyeyi kimyasal tıkanıklık açıcıyla çözmeye çalışmayın. Kostik bazlı ürünler pompa pervanesindeki plastiği ve kauçuk körüğü aşındırır, geri tepen sıvı yakıcıdır.
• Filtre yuvasındaki cam kırıklarını çıplak elle toplamayın. Bu bölgede kalan ince kıymıklar servis öncesi en sık yaşanan yaralanma sebebidir; ıslak kağıt havluyla toplayın.
• Makineyi kendi başınıza yan yatırmayın. Yan yatırmak taban tavasındaki suyu kart bölgesine akıtabilir; boşaltma gerekiyorsa üretici yönergesindeki yöne, kontrollü şekilde eğilir.
• Aquastop hortumunu kesip düz hortumla değiştirmeyin. Su baskını korumasını devre dışı bırakır ve olası hasarda sorumluluk tamamen size kalır.
• Kapak menteşe yayını veya çekme telini sökmeyin. Gergin yay serbest kaldığında ciddi yaralanmaya yol açacak enerji taşır.
• Tuz haznesine parlatıcı, parlatıcı gözüne tuz koymayın. Karışan hazneler hem yumuşatma reçinesini hem de sensörü bozar; bu hata Bosch makinelerde sanılandan sık yapılır.

Servis gerektiren durumlar ve tipik müdahale

Aşağıdaki başlıklarda teknisyen çağırmak zaman kaybı değil doğrudan çözümdür. Hangi işin kabaca ne kadar sürdüğünü de yazıyorum ki beklentiniz net olsun; süreler gövde tipine ve montaj şekline göre değişir.

Kapak kilidi modülü değişimi

Panel hiç yanmıyorsa veya kapak kapalıyken makine kapağı açık sanıyorsa kilit modülü değişir. Kapak iç sacının vidaları sökülür, modül ve soketi çıkarılır, ankastre gövdede mobilya kapağı da geçici olarak alınır. Kabaca yarım saatlik bir iştir. Mayor gibi bağımsız servislerde kilit modülü araçta stoklu taşındığı için iş tek gelişte biter.

Tahliye pompası değişimi

Pervane elle dönmüyorsa, sarımı yanmışsa veya temizlik sonrası hâlâ boşaltmıyorsa pompa değişir. Makine öne çekilir, taban tavası boşaltılır, pompa çeyrek tur çevrilerek yuvasından alınır. Kırk dakika ile bir saat arası sürer. Bu işlemde tekne altındaki conta da mutlaka kontrol edilir, yoksa aynı makine kısa sürede taban tavası hatasıyla geri döner.

Giriş valfi ve akış ölçer

Musluk açık, süzgeç temiz ve hortum düz olduğu halde su gelmiyorsa valf bobini ölçülür. Bobin açık devre okuyorsa valf değişir; direnç değeri model ve valf tipine göre değiştiği için katalog değeriyle karşılaştırılır. Akış ölçer arızasında makine ya suyu alır ama saymadığı için almaya devam eder ya da hiç başlamaz.

Isıtıcı bloğu ve sıcaklık sensörü

Yıkama suyu ısınmıyorsa önce sıcaklık sensörünün direnci soğuk ve sıcak halde ölçülür; sıcaklık arttıkça direnci düşmüyorsa sensör bozuktur. Akışlı ısıtıcı bloğunun değişimi makinenin devrilmesini gerektirdiği için bir buçuk saate kadar çıkabilir ve conta seti yenilenmeden kapatılmaz.

Elektronik kart onarımı veya değişimi

Kart üzerinde yanmış röle, şişmiş kondansatör veya kararmış iz varsa önce onarım denenir. Onarım mümkün değilse kart değişir ve model koduna göre programlanması gerekebilir. Kart işinde asıl kural şudur: arızanın kaynağı bulunmadan kart takılmaz. Sızıntı yüzünden yanan bir kartı değiştirip sızıntıyı yerinde bırakırsanız yeni kart da kısa sürede gider.

Sızıntı kaynağı tespiti

Taban tavası hatası veren makinede asıl iş sızıntıyı bulmaktır. Sirkülasyon pompası keçesi, ısıtıcı bloğu contası, tuz haznesi kapağı, kapak contası, tahliye kelepçesi ve püskürtme kolu besleme borusu tek tek kurulanıp kağıt havluyla izlenir, makine boş çalıştırılır. Acele kaldırmayan, tecrübe isteyen bir iştir.

Aynı arızanın tekrarlamaması için bakım düzeni

Bosch bulaşık makinesi arızalarının önemli bir kısmı bakımsızlıktan doğuyor ve bu kalemlerin neredeyse hiçbiri masraf istemiyor.

Haftalık

• Silindirik filtreyi çıkarıp sıcak suda durulayın. Yağlı tencere yıkayan bir evde bu aralık üç güne kadar iner.
• Kapak contasının alt köşelerini nemli bezle silin. Burada biriken yağ contayı sertleştirir, sertleşen conta taban tavasına su kaçırır.

Aylık

• Püskürtme kollarını sökün, deliklerin ağzındaki beyaz kireç halkasını kürdanla açın. Sert su bölgelerinde bu halka bir ayda görünür hale gelir.
• Boş makinede en yüksek sıcaklıklı programı, makine temizleyici veya bir bardak sirkeyle çalıştırın. Tekne yüzeyindeki yağ filmini ve ısıtıcı üzerindeki ince kireci çözer.
• Tuz ve parlatıcı seviyesini kontrol edin. Tuzu biten Bosch makinede reçineli yumuşatıcı devre dışı kalır, kireç doğrudan ısıtıcıya biner; ısıtıcıyı öldüren en yaygın sebep budur. Su sertliği ayarını da bölgenize göre bir kez doğru girin.

Altı ayda bir

• Makineyi öne çekip tahliye hortumunun kıvrılmadığını, sifon bağlantısında nem olmadığını görün.
• Giriş hortumunu gözden geçirin: gövdesinde şişme, rakor dibinde kılcal çatlak var mı bakın, süzgecini temizleyin. Yaşlanmış hortum yenilenir.
• Ankastre gövdede kapak hizasını kontrol edin. Kapak kendi ağırlığıyla düşüyor veya kapanırken mobilyaya sürtüyorsa menteşe yayı ayarlanmalıdır; bu ayar bozukken kilit her ay biraz daha yorulur.

Kullanım alışkanlıkları

• Kaba artıkları çöpe sıyırın ama ön durulama yapmayın. Bosch sensörlü programlar bulanıklık ölçümüne göre çalışır; tertemiz tabak sensörü yanıltır ve makine kısa program uygular.
• Kürdan, zeytin ve meyve çekirdeği, konserve etiketi ve kırık cam pompaya giden yolun baş düşmanıdır. Tekne içinde bardak kırıldıysa makineyi çalıştırmadan önce filtre yuvasını kontrol edin.
• Deterjan kutusunun kapağını üst sepetteki uzun bir kepçe veya tepsi bloke ediyorsa kutu hiç açılmaz ve makine yıkamıyor sanılır. Yükleme sırasında kapağın önünü boş bırakın.
• Uzun süre kullanılmayacaksa musluğu kapatın ve kapağı aralık bırakın. Kapalı ve nemli tekne hem koku hem conta bozulması üretir.

Bu düzeni tutan bir Bosch bulaşık makinesinde on yılda karşılaştığım tek müdahale genelde kapak kilidi ya da tahliye pompası oluyor; kart ve ısıtıcı arızaları neredeyse tamamen bakımsız, tuzsuz ve filtresi yıllarca sökülmemiş makinelerden çıkıyor.